اثر جايگزيني سطوح مختلف سيلاژ ضايعات سيب‌‎زميني با جو بر عملكرد رشد، قابليت هضم و فراسنجه‌هاي شكمبه‌اي و خوني بره‌هاي نر پرواري

مقدمه و هدف: استفاده از فرآورده ‌هاي كشاورزي به ‌جاي دانه غلات در جيره دام‌هاي پرواري همواره به‌ عنوان يك موضوع مهم و جذاب براي پژوهش‌ هاي علمي بوده است. يكي از اين فرآورده‌ ها، ضايعات سيب‌‎زميني است كه اگر به‌درستي با روش‌هايي مانند سيلو كردن عمل آوري شود مي‌تواند با جايگزيني به‌جاي دانه غلات مانند جو در جيره، با توجه به ارزش تغذيه ‌اي مناسب اين فرآورده، سبب بهبود عملكرد رشد دام، كاهش هزينه خوراك و جلوگيري از هدر رفت منابع خوراكي شود. لذا هدف از اين پژوهش، بررسي اثر جايگزيني سطوح مختلف سيلاژ ضايعات سيب‌‎زميني با جو بر عملكرد رشد، قابليت هضم، فراسنجه‌ هاي شكمبه‌اي و خوني بره‌هاي نر پرواري بود.  مواد و روش‌ها: در اين پژوهش از تعداد 30 رأس بره نر آميخته زل و افشار با ميانگين وزن 2±26 كيلوگرم و ميانگين سن 0/4±4/5/4 ماه در قالب يك طرح كاملاً تصادفي با 5 تيمار و 6 تكرار به مدت 90 روز استفاده شد. تيمارهاي آزمايشي شامل تيمار شاهد (بدون ضايعات سيلو شده سيب‌زميني) و تيمارهاي حاوي 25، 50، 75 و 100 ضايعات سيلو شده سيب‌‎زميني جايگزين دانه جو (بر اساس ماده خشك) بودند.  يافته‌ها: تفاوت معني‌داري در وزن پايان پروار (0/025=p)، افزايش وزن روزانه (0/032=p)، ماده خشك مصرفي (0/021=p) و ضريب تبديل خوراك (0/020=p) بين تيمارهاي آزمايشي وجود داشت. بالاترين وزن پاياني، افزايش وزن روزانه و ماده خشك مصرفي به‌ترتيب در تيمار حاوي 50 درصد ضايعات سيلاژ سيب ‌زميني مشاهده شد. نتايج قابليت هضم ظاهري مواد مغذي جيره‌هاي آزمايشي نشان داد كه تفاوت معني‌داري در قابليت هضم ظاهري پروتئين خام (0/011=p) و الياف نامحلول در شوينده خنثي (0/024=p) بين تيمارهاي آزمايشي وجود داشت. بيشترين قابليت هضم ظاهري پروتئين خام در تيمار حاوي 50 درصد ضايعات سيلاژ سيب ‌زميني مشاهده شد. نتايج برخي فراسنجه‌هاي سرم خون نشان داد كه تفاوت معني‌داري در غلظت گلوكز (0/026=p)، تري‌گليسريد (0/010=p)، ليپوپروتئين با دانسيته پايين (0/010=p) و نيتروژن اوره‌اي خون (0/021=p) بين تيمارهاي آزمايشي وجود داشت. نتايج فراسنجه‌هاي تخمير شكمبه‌اي نشان داد كه تفاوت معني‌داري در جمعيت باكتري‌هاي اسيدلاكتيك (0/039=p)، كلي‌فرم (0/018=p)، پروتوزوآ (0/015=p)، نيتروژن آمونياكي مايع شكمبه (0/036=p)، كل اسيدهاي چرب فرار (0/046=p)، اسيد استيك (0/015=p)، پروپيونيك (0/023=p)، بوتيريك (0/016=p)، والريك (0/020=p) و ايزووالريك (0/011=p) بين تيمارهاي آزمايشي وجود داشت. بالاترين جمعيت باكتري‌هاي اسيدلاكتيك در تيمار حاوي 100 درصد، پايين‌ترين جمعيت كلي فرم در تيمار حاوي 75 درصد، بالاترين جمعيت پروتوزوآ در تيمار حاوي 100 درصد و بالاترين غلظت كل اسيدهاي چرب فرار در تيمار حاوي 50 درصد سيلاژ ضايعات سيب ‌زميني مشاهده شد. نتيجه‌گيري: نتايج كلي پژوهش حاضر نشان داد كه عملكرد رشد، قابليت هضم ظاهري، غلظت كل اسيدهاي چرب فرار مايع شكمبه و جمعيت باكتري‌ها و پروتوزوآ با مصرف سطح 100 درصد سيلاژ ضايعات سيب ‌زميني بهبود يافت.