تحليل شجره و برآورد برخي پارامترهاي جمعيتي گوسفندان سنجابي ايستگاه مهرگان

مقدمه و هدف: تنوع ژنتيكي ظرفيت جمعيت را براي پاسخگويي به انتخاب و پيشرفت ژنتيكي تعيين مي‌كند. براي ارزيابي برنامه‌ هاي اصلاح نژادي انجام شده روي يك جمعيت و تصميم‌گيري براي ادامه آن، ارزيابي تنوع ژنتيكي آن جمعيت ضروري است. لذا هدف از اين پروژه بررسي تنوع ژنتيكي و برآورد پارامترهاي جمعيتي گوسفندان سنجابي بر اساس تجزيه و تحليل اطلاعات شجره‌نامه آنها بود. مواد و روش‌ها: اطلاعات مورد استفاده شامل شماره حيوان، شماره پدر، شماره مادر، جنسيت و تاريخ تولد 2067 راس گوسفند خالص سنجابي بود كه در طي سال‌هاي 1387 تا 1402 در ايستگاه مهرگان جمع‎آوري شده بود. تجزيه و تحليل شجره‎نامه بر روي كل جمعيت يا يك جمعيت مرجع به‌منظور تخمين پارامترهايي مانند ضرايب همخوني، ميزان افزايش همخوني، اندازه جمعيت مؤثر، فاصله نسلي، تعداد مؤثر افراد بنيان‎گذار و تعداد مؤثر اجداد انجام شد. يافته‌ها: فاصله نسلي و متوسط رابطه خويشاوندي به‌ترتيب برابر با 2/87 سال و 0/43 درصد برآورد شد. ميانگين همخوني در كل جمعيت مورد مطالعه برابر با 0/48 درصد محاسبه شد كه بيانگر سطح پايين همخوني در اين جمعيت بود. روند تغييرات همخوني در طي سال‌هاي مورد مطالعه به‌صورت نامطلوبي افزايشي بود. اندازه مؤثر جمعيت با استفاده از افزايش همخوني فردي و روش حداكثر تعداد نسل برابر با 260/86 راس برآورد گرديد. اندازه مؤثر افراد بنيان‌گذار برابر با 272/60 راس برآورد شد كه بيانگر مشاركت متوازن حيوانات جمعيت پايه در توليد مثل بود. تعداد مؤثر افراد بنيانگذار (fe) و تعداد مؤثر اجداد (fa) به‌ترتيب برابر با 109 و 100 راس بود. نسبت fe/fa برابر با 1/09 محاسبه شد كه بيانگر اثر كم تنگناهاي ژنتيكي بود. 50 درصد از كل تنوع ژنتيكي توسط 38 راس از اجداد تأثيرگذار به‎وجود آمده است كه بيانگر مشاركت متعادل اجداد در ايجاد تنوع ژنتيكي افراد نسل بعد بود. نتيجه‌گيري: نتايج به‎دست آمده از اين تحقيق نشان داد كه با وجود جمعيت كم و بسته بودن آن، تنوع ژنتيكي نسبتاً بالايي ميان گوسفندان ايستگاه وجود دارد. از آنجا كه از دست دادن تنوع ژنتيكي و افزايش هموزيگوسيتي منجر به كاهش توليد و عملكرد خواهد شد، لازم است با بررسي تنوع ژنتيكي و اتخاذ تصميماتي جهت حفظ آن، از كاهش تنوع ژنتيكي و اثرات سوء آن در آينده جلوگيري كرد.