باورهاي شايستگي تحصيلي درس علوم: سنجش ميزان تأثيرپذيري از پيشايندها و تأثيرگذاري بر پيامدهاي آموزشي

خودپنداره و خودكارآمدي، مهم‌ترين باورهاي شايستگي تحصيلي هستند كه البته آگاهي اندكي در مورد نقش اين باورها در درس علوم ‌وجود دارد و تا كنون روابط ساختاري جداگانه بين اين باورها و پيشايندها و پيامدهاي آموزشي در درس علوم در ايران موردبررسي قرار نگرفته است. پژوهش حاضر اين روابط ساختاري را با استفاده از رگرسيون متغيرهاي مكنون، در مجموعه داده‌هاي مربوط به 920 دانش‌آموز ايراني موردبررسي قرار داده است. نتايج نشان داد كه همبستگي بين خودكارآمدي تحصيلي و خودپنداره تحصيلي در درس علوم 47/0= ρ است، كه نشان از مجزا بودن عوامل ساختاري باورهاي شايستگي تحصيلي در درس علوم دارد، خودكارآمدي تحصيلي علوم در مقايسه با خودپنداره تحت تأثير شديدتر پيشايند فرصت‌هاي يادگيري مبتني بر كاوشگري قرار داشت. خودپنداره تحصيلي علوم، پيش‌بيني‌كننده بهتري براي انگيزه آينده‌نگرانه و ايجاد آرزوي شغلي بود، اين در حالي است كه خودكارآمدي، پيش‌بيني‌كننده بهتري در مورد توانايي‏هاي كنوني شاگردان در درس علوم است. برنامه‌هاي آموزشي مبتني بر كاوشگري، بازخورد مثبت و فردي ارائه‌شده توسط معلمان علوم، ايجاد فرصت‌هايي براي دانش‌آموزان به‌منظور مشاركت در تجربه‌هاي آزمايشگاهي، مي‌توانند به تقويت باورهاي شايستگي تحصيلي درس علوم كمك كنند. پيشنهاد ما طراحي آموزشي درس علوم مبتني بر سازنده گرايي، توسعه كارهاي دست ورزي در مدارس، و طراحي فعاليت‌هاي كلاسي مبتني بر مشاركت توسط معلمان علوم، به‌منظور تقويت خودپنداره و خودكارآمدي تحصيلي شاگردان است، اين تقويت، پيامدهايي از قبيل پيشرفت سواد علمي و ايجاد آرزوها و انگيزه‌هاي مثبت شغلي را در پي خواهد داشت.