اثرات تغيير اقليم بر الگوي پراكنش و مطلوبيت زيستگاه سوسمار آذربايجاني Darevskia r. raddei (Boettger, 1892) (سوسماران: لاسرتيده)

مقدمه: آگاهي از پراكندگي و استقرار گونه‌ها امري بديهي و بسيار مهم در حفاظت از آنها است. از 35 گونه ي سوسمار جنسDarevskia Arribas, 1997 (خانواده لاسرتيده) ده گونه در ايران پراكنده شده ‌است. گونهD. raddei (Boettger, 1892) داراي سه زير گونه D. r. chaldoranensis، D. r. raddei و D. r. vanensis است. Darevskia r. raddei در استان‌هاي اردبيل، آذربايجان شرقي و آذربايجان غربي پراكنش يافته است. روش ها:در اين مطالعه با استفاده از رويكرد بي‌نظمي بيشينه براساس متغيرهاي اقليمي، پتانسيل پراكنش، تعيين زيستگاه‌هاي مناسب و پيش‌بيني آنها از آخرين بين يخبندان، دوره هولوسن-مياني، عصر حاضر و آينده (2080) تحت سناريوهاي نماينده خط سير غلظت گازهاي گلخانه‌اي (RCP 2.6 و RCP 8.5) براي سوسمار آذربايجاني D. r. raddei ارزيابي گرديد.يافته ها: بارش گرم ترين سه ماه سال، ميانگين دماي سردترين سه ماه سال و دماي فصلي مهمترين عوامل در شبيه‌سازي الگوي پراكنش D. r. raddei در آخرين بين يخبندان و دوره هولوسن-مياني بودند. ميانگين دماي سردترين سه ماه سال، دماي فصلي، هم دمايي مهمترين عوامل شكل دهنده پراكنش آن در دوره معاصر بودند. براي آينده بارش گرم ترين سه ماه سال، بارش در سردترين سه ماه سال و هم دمايي مهمترين عوامل شكل دهنده پراكنش گونه بودند. نتيجه گيري:به نظر مي رسد با گذشت زمان، تغييرات اقليمي عامل تخريب زيستگاه D. r. raddei بوده است، اگرچه نمي توان فعاليت هاي انساني در تكه تكه شدن، تخريب و تغيير زيستگاه ها را ناديده گرفت.