نقد و بررسي ملاك‌ ثبوتي اختيار از ديدگاه علامه طباطبايي

اختيار از مهم‌ترين مسائل فلسفه فعل است كه نتايج آن تأثير بسزايي در علوم اخلاقي و تربيتي دارد. يكي از پرسش‌هاي اساسي در اين بحث، ملاك ثبوتي اختيار از ديدگاه علامه طباطبايي است؛ اما تبيين‌هاي مختلفي از ديدگاه ايشان در اين خصوص ارائه شده است. بدون بحث از ملاك ثبوتي اختيار، بحث از وجود داشتن يا نداشتن آن، به نتيجه‌‌ نمي‌رسد. در اين تحقيق، با روش گردآوري كتابخانه‌اي و با تحليل عقلي ـ فلسفي، مسئله ملاك ثبوتي اختيار از ديدگاه علامه طباطبايي بررسي شده است. يافته‌هاي تحقيق حاكي از آن است كه ملاك ثبوتي اختيار در نگاه علامه اين است كه فاعل با وجود اينكه بر دو طرف فعل و ترك، قدرت دارد، خودش به فعل، ضرورت و وجود مي‌بخشد. بنابراين معناي اختيار داشتن فاعل يك فعل، اين است كه كننده كار بدون اينكه مقهور فاعل ديگري باشد، خودش، تعيّن‌بخش و ضرورت‌بخش فعل مي‌باشد.