مقايسه تحليل «تجربه نزديك به مرگ» از نگاه مادي ‌گرايانه و فلسفه و عرفان اسلامي

«تجربه نزديك به مرگ» از موضوعات مورد علاقه انديشمندان علوم تجربي، فيلسوفان و الهي ‌دانان است. روان ‌شناسان با ارائه مدل هاي انتظار، تولد و مسخ شخصيت در پي تحليل اين تجربيات برآمده‌اند. فيزيولوژيست‌ها آن را توهمات ناشي از ترشح هورمون‌ها، آسيب ناحيه مغزي، تغييرات فشار خون و علل مشابه دانسته‌اند. هريك از نظريه‌ها ايراداتي دارند. مسئله تحقيق در اين نوشتار مقايسه ديدگاه فلسفه و عرفان اسلامي در مورد اين تجربيات و مقايسه آن با نظرات فيزيكاليست‌هاست. روش تحقيق اين نوشتار مبتني بر گردآوري اطّلاعات فلسفي عرفاني از روش كتابخانه‌اي و داده‌پردازي از روش توصيفي ـ تحليلي ومقايسه انتقادي با ديدگاه فيزيكاليست‌هااست. يافته‌هاي اين تحقيق گوياي امكان تشبيه اين تجربيات با شهود عرفاني و درنتيجه بهره‌برداري از معيارهاي عرفاني و فلسفي براي ارزيابي آنهاست. امكان استناد به اين تجربيات براي اثبات حيات پس از مرگ، ابتناء نصايح اخلاقي و عرفاني برآنها در عين پذيرش امكان خطا و احتراز از استنباط فقهي مبتني بر آنها از ديگر يافته‌هاي اين تحقيق هستند.