الگوي اسلامي ـ ايراني ديپلماسي انرژي جمهوري اسلامي ايران

امروزه هم عرضه‌كنندگان و هم تقاضاكنندگان انرژي، از ديپلماسي براي تأمين منافع خود در اين حوزه بهره مي‌گيرند. كيفيت ديپلماسي انرژي در هر كشور متأثر از خط‌مشي‌هاي سياستي است كه عمدتاً در ضمن اسناد بالادستي تعيين، هدايت و ارزيابي مي‌گردد. هدف اين پژوهش ارائه الگوي تدوين سياست‌هاي ديپلماسي انرژي مبتني بر تحليل و استخراج رويه‌هاي مفهومي در اسناد بالادستي است. قانون اساسي، سند چشم‌انداز 1404 و سياست‌هاي كلي آن، قانون برنامه ششم توسعه، سياست‌هاي كلي اقتصاد مقاومتي، سياست‌هاي كلي محيط‌زيست و سياست‌هاي كلي انرژي؛ اسناد منتخب جهت انجام اين پژوهش به شمار مي‌آيند. پژوهش حاضر براساس روش كيفي تحليل مضمون از نوع اكتشافي انجام شده و روش‌گردآوري اطلاعات از نوع كتابخانه‌اي است. در اين روش پس از گزينش بندهاي مرتبط با حوزه موضوعي پژوهش و انجام كدگذاري باز، در مجموع 119 مضمون پايه، 34 مضمون سازمان‌دهنده ذيل 8 مضمون فراگير(اتكاء به فناوري، سرمايه‌گذاري، تقويت زيرساخت‌هاي تجارت انرژي، بهره‌برداري از موقعيت جغرافيايي، جامعه آرماني اسلامي و پايه‌گذاري تمدن نوين اسلامي، حفظ، تقويت و توسعه منافع ملي، سياست‌ها و سياست‌گذاري‌هاي داخلي، رويكرد اقتصادي و تجاري نسبت به سياست‌خارجي و روابط ‌بين‌المللي) استخراج و با استفاده از آن مدل اكتشافي موردنظر حاصل شد. در نهايت الگوي پيشنهادي براي تدوين سياست‌هاي ديپلماسي انرژي جمهوري اسلامي ايران نشان داد كه تنظيم سياست‌هاي ديپلماسي انرژي در دوره پيش‌رو بايد ضمن ارتباط معنادار در نسبت با برنامه‌هاي پيشيني، اقتضائات نوين را نيز لحاظ كند.