تحليل روان‌زخم حاصل از جنگ در رمان «زمين سوخته»

روان‌زخم، آسيبي روان‌تني- اجتماعي است كه در اثر عوامل مختلفي بر ذهن فرد وارد مي‌شود؛ تأثيري عميق بر آن مي‌گذارد و چه بسا زندگي و سرنوشت او را به سمت و سوي ديگري سوق مي‌دهد. يكي از حوادثي كه تأثير طولاني‌مدّت بر روان فرد مي‌گذارد، حوادث جنگ است. از اين روي به واسطه جنگ‌هاي متعدّدي كه همواره در طول تاريخ گريبانگير كشور ما بوده، به‌ويژه جنگ تحميليِ هشت‌ساله، روايت ادبيِ روان‌زخم در آثار برخي نويسندگان ايراني راه يافته ‌است. پژوهش حاضر به روش تحليلي- توصيفي انجام شده و بر آن است كه نمودهاي بيان ادبي اين ضايعۀ رواني را در رمان «زمين سوخته» احمد محمود بررسي كند و آسيب واردشده بر روان هر يك از شخصيّت‌ها را تحليل نمايد. براي همين، نخست به مباحث نظري درباره روان‌زخم پرداخته‌، سپس تأثير آن را بر شخصيّت‌هاي رمان يادشده تحليل و بررسي كرده ‌است. در پايان، اين نتيجه حاصل شد كه واكنش هر يك از شخصيت ها، با ديگري متفاوت است؛ بدين ترتيب كه بر اثر روان‌زخم‌هاي واردشده بر آنان، شخصيّت «شاهد» در آسايشگاه رواني بستري مي‌شود؛ «ننه‌باران» از شخصيّت پيشين خود فاصله مي‌گيرد؛ «نرگس» دچار افسردگي حاد مي‌شود و «گلابتون» مشاعر خود را به‌كلّي از دست مي‌دهد. بديهي است در كنار آثار درخشان داستاني در ستايش از قهرماني‌هاي ظهور يافته در دفاع مقدس اين رمان از منظر چارچوب نظري مختار نيز در خور مطالعه مي‌تواند باشد.