مطالعۀ تطبيقي اسناد، قوانين و مقررات مرتبط با حضور كودك در فضاي مجازي در ايران، اتحاديۀ اروپا و ايالات ‌متحدۀ آمريكا

فضاي مجازي در سال‌هاي گذشته، به سمت استفادۀ هرچه بيشتر كودكان از آن حركت كرده است، تا جايي كه به نظر مي‌رسد با شيوع بيماري كرونا در جهان، رابطۀ كودكان و فضاي مجازي، از اساس، دستخوش تغييرات جدي و بنيادين شده است و شبكه‌هاي اجتماعي – برخلاف گذشته- تا حد زيادي به محل حضور كودكان تبديل شده‌اند، به‌گونه‌اي كه فضاي مجازي و رسانه‌هاي اجتماعي، به ابزاري مهم براي آموزش كودكان بدل شده و ابزارها و دسترسي‌هاي اتصال به اينترنت، بيش از گذشته –البته بدون استقرار زيرساخت‌هاي فني، حقوقي، فرهنگي و اجتماعي لازم- براي حضور و استفادۀ كودكان فراهم شده است. از اين رو، براي حضور گسترده و ايمن كودكان در فضاي مجازي، سياست‌گذاري، تنظيم‌گري و قانون‌گذاري همگرا در بخش‌هاي مختلف، ضروري است. اين مقاله درصدد است مضامين اصلي اين حوزه را به صورتي جامع و مانع، معرفي كند. در پژوهش پشتيبان اين مقاله، با هدف دستيابي به اصول اساسي نظام حقوقي فضاي مجازي براي كودك، دو مسير موازي طراحي شد؛ ابتدا با مشاركت 20 تن از خبرگان و فعالان فضاي مجازي- اعم از اساتيد دانشگاه، پژوهشگران و صاحبان كسب‌وكارهاي مجازي در حوزۀ كودك- از طريق روش دلفي، الزامات سياستي اساسي فضاي مجازي مخصوص كودكان را در محيط فعلي ايران، شناسايي كرديم و پس از آن، با بررسي اسنادي و تحليل مضمون اسناد سياستي مرتبط با حضور كودك در فضاي مجازي در ايران، آمريكا و اتحاديۀ اروپا و مطالعۀ تطبيقي آنها، مباني سياستي قوانين وضع‌شده موجود، به دقت احصا شد. در نهايت، مضامين موجود در اسناد سياستي فعلي با الزامات هفده‌گانۀ كشف‌شده از خروجي دلفي، مقايسه شد و نقاط مورد تأكيد و موارد فراموش شده در حوزۀ سياستگذاري در اين حوزه به دست آمد.