تبيين كرامت انسان بر پايۀ انسان‌ شناسي فيلسوفان مسلمان

ترديدي نيست كه انسان موجودي داراي كرامت است، اما دربارۀ اين كه كرامت چيست و خاستگاه آن كدام است، اختلاف نظر وجود دارد. برخي از موقعيت اجتماعي افراد به عنوان كرامت يا خاستگاه آن ياد كرده اند و كساني از تشبه به خداوند يا برخورداري از عقل سخن به ميان آورده اند. بر پايۀ آموزه هاي فلسفۀ اسلامي مفهوم كرامت از نوع معقول ثاني فلسفي و منشأ انتزاع آن ظرفيت هاي نفس ناطقه است. سؤال اين است كه آيا نفس ناطقه ظرفيت هاي لازم براي انتزاع كرامت را داراست و آن ظرفيت ها كدام است؟ در اين نوشتار به شي وۀ تحليلي توصيفي نشان دا ديم كه نفس ناطقه از چشم انداز فلسفۀ اسلامي داراي ظرفيت هاي فوق العاده پيچيده است و علاوه بر داشتن ظرفيت هاي نباتي و حيواني، ظرفيت هاي ديگري نيز دارد كه او را در مسير فرشته شدن ياري مي رساند. اين ظرفيت ها باعث شده است كه فيلسوفان مسلمان در جاي جاي آثار خود انسان را به كرامت و مانند آن توصيف كنند. از منظر فلسفۀ اسلامي اولاً انسان داراي كرامت است. ثانيا خاستگاه كرامت مجموع ظرفيت هاي نفس ناطقه است. ثالثا كرامت امري ذاتي و عمومي است. رابعاً كرامت مقول به تشكيك است و در همۀ موارد به يك ميزان صدق نمي كند. آشنايي با عواملي كه باعث تقو يت كرامت انساني مي گردد و همچنين آشنايي با چالش ها و موانع كرامت انساني از ديگر نتايج اين نوشتار به حساب مي آيد.