بازخواني انتقادي ماهيت فلسفۀ اسلامي از ديدگاه علامه طباطبايي و آيت‌الله جوادي آملي

علامه طباطبايي فلسفه را به الهي و غيرالهي و فلسفۀ الهي را به فلسفۀ اسلام و غير آن تقسيم مي‌كند. از ديدگاه ايشان الهي بودن فلسفه به اثبات وجود خداوند است، ولي فصل مميز فلسفۀ الهي اسلام از غير آن، به مفهومي است كه از خداوند اثبات مي‌شود. به اعتقاد ايشان اگر فلسفۀ الهي به اثبات توحيدِ اطلاقي برسد و بپذيرد كه وجود خداوند كه صرف است و هيچ حدي آن را محدود نمي‌كند و حتي از قيد اطلاق هم مبراست، فلسفۀ الهي مربوط اسلام خواهد بود و در غير اين صورت، چنين نيست. اما آيت‌الله جوادي آملي، اسلامي بودن علوم، از جمله فلسفه را به معناي عام آن مي‌داند. اسلام به معناي عام يعني حق‌جويي و حق‌پذيري. بنابراين، به اعتبار فيلسوف يا كتابِ فلسفي نمي‌توان به اسلامي بودن يك فلسفه فتوا داد، بلكه بايد هر مسئلۀ فلسفي يا علمي، جداگانه بررسي شود تا اگر حق و مطابق با واقع باشد، اسلامي شمرده شود وگرنه خير. مسئلۀ اصلي اين پژوهش تعيين مصداق براي فلسفۀ اسلامي از ميان فلسفه‌هاي شناخته‌ شدۀ موجود است. اين پژوهش كه در جمع‌آوري مطالب به شيوۀ اسنادي و در پردازش به شيوۀ تحليلي و منطقي نگارش يافته است، به لوازم اين دو ديدگاه و بررسي آنها مي‌پردازد.