تطبيق شكل ‌گيري علم حضوري در آثار فلسفي ملاصدرا و تفاسير الصافي و الميزان

اين مقاله با رويكرد توصيفي تحليلي به تبيين عوامل ايجاد يقين حضوري از ديدگاه فلسفۀ ملاصدرا و تفاسير الصافي و الميزان مي‌پردازد. هدف اين مقاله، بررسي ميزان تطابق فلسفۀ صدرا در عوامل ايجاد يقين حضوري با تفاسير شارحان او و ميزان كاربرد اين منظر در تفسير قرآن است. در نهايت، آشكار مي‌شود كه تفاسير در تحليل عوامل يقين حضوري، از سه حوزۀ نسبت علم حضوري با عالم و معلوم، عالم و مفيض علم، هرچند از مباني صدرايي نظير اصالت وجود، تشكيك و حركت جوهري بهره برده‌اند، اما اين كاربرد عموماً در لايه‌هاي اوليه باقي‌مانده است. به عبارتي، تفاسير به تحليل نسبت احاطي عالم به معلوم و سير اخلاقي و رفتاري عالم و دريافت افاضۀ يقين حضوري از مبادي اكتفا و به ديگر سويه‌هاي رابطۀ ايجاد يقين در نسبت با عالم، تعميق تشكيك در وجود و حركت جوهري در تحليل عالم و مصدريتش و نسبت آن با مفيض علم نپرداخته‌اند. بنابراين، تفاسير در عين اهتمام به استفاده از مباني عقلي، اين مباني را در تمام مراتب تحليل يقين حضوري به كار نمي‌برند. پس رويكرد فلسفي به تحليل يقين حضوري، تنها يك روش در كنار ساير روش‌ها و بدون غلبه در تفاسير اين دو شارح صدرايي است.