سيستم يا اكوسيستم؟ نقدي بر سيستم نوآوري فناورانه فتوولتاييك ايران از منظر اكوسيستمي

اهميت نوآوري و توسعه فناوري و درك پيچيدگي فرايندهاي مربوطه موجب شده است تا محققين بسياري در سال‌هاي گذشته نظريه‌هاي مختلفي را ارائه كنند و به بسط و توسعه اين نظريات بپردازند. رويكرد نظام‌هاي نوآوري يكي از نظريات فراگير و موفق ساليان اخير در حوزه مطالعات نوآوري و فناوري بوده است. به همين سياق نظام نوآوري فناورانه يكي از رويكردهايي بوده است كه مورد توجه محققين در ساليان اخير بوده است. از طرف ديگر نواقص و ضعف‌هاي رويكرد نظام نوآوري و ناكافي بودن آن در تحليل پيچيدگي فرايند نوآوري و توسعه فناوري يكي از محرك‌هاي ارائه نظريه بوم‌سازگان نوآوري بوده است. با وجود تعدد مطالعات، در هيچ كدام از مقالات ارائه شده يك نظام نوآوري فناورانه خاص از منظر اكوسيستمي مورد نقد قرار نگرفته است. در اين مطالعه نظام نوآوري فناورانه فتوولتاييك ايران از منظر اكوسيستمي با استفاده از چارچوب حكمراني تحول آفرين بوم‌سازگان نوآوري مورد نقد قرار گرفته است. نتايج اين مطالعه نشان داد كه رويكرد نظام نوآوري فناورانه جزءنگر است، به توسعه فناوري نگاه خطي دارد و قادر به تشخيص چالش‌هاي فراروي نظام نوآوري نيست و بنابراين قادر به ارائه سياست‌هاي موثر نيست. همچنين رويكرد نظام نوآوري فناورانه توجهي به هم‌آفريني ارزش و تكامل و هم‌تكاملي بازيگران و نظام نوآوري ندارد و به تنوع بازيگران و ارتباط بين آن‌ها بي توجه است. نگاه تك بعدي نظام نوآوري فناورانه توانايي رصد تك مركزي بودن يا چند مركزي بودن نظام نوآوري و افزونگي كاركردي نظام را ندارد و با شاخص‌هاي ناكافي در تشخيص مرحله توسعه نظام دچار خطا مي‌شود.