تحليل پاراديمي حكمراني و سياستگذاري انرژي‌هاي تجديدپذير در ايران

سيستم انرژي جهان در مرحله گذار قرار گرفته است كه از مشخصات اصلي آن تاكيد بر تجديدپذيرها مي‌باشد. در ايران علي‌رغم پتانسيل قابل ملاحظه در زمينه نيروگاههاي بادي و خورشيدي، فاصله زيادي ميان ظرفيت نصب شده تجديدپذير با اهداف اسناد سياستي مي باشد. در اين مقاله با بكارگيري تئوري داده‌بنياد(پارادايمي) علل اين امر از منظر حكمراني و سياستگذاري بررسي شده است. يافته ها نشان داد شرايط مداخله‌اي و زمينه‌اي، توسعه تجديدپذير را با موانع جدي روبرو كرده است. از جمله شرايط مداخله‌اي مي‌توان به بالا رفتن نرخ ارز، تحريم و كاهش سرمايه‌گذاري خارجي در كشور، اداره متمركز و فضاي يارانه‌اي حاكم بر صنعت برق، ، وضعيت مالي وزارت نيرو و انگاره‌هاي ذهني سياستگذاران مبتني بر بخش فسيلي اشاره كرد. شرايط زمينه‌اي نيز شامل عدم‌وفاق در خصوص چرايي و چگونگي توسعه تجديدپذيرها در كشور، حاكميت نگاه بخشي به حوزه انرژي به جاي نگاه ملي، فقدان قدرت و استقلال كافي ساتبا نسبت به نهادهاي بخش فسيلي، عدم امكان دسترسي سرمايه‌گذاران به منابع مالي كم هزينه، فضاي حمايتي حاكم به نفع بخش فسيلي و لذا عدم كاركرد مدلهاي مالي در حوزه تجديدپذير، فقدان راهبرد مشخص در زمينه ساخت داخل تجهيزات تجديدپذير و فرهنگ‌سازي نامناسب تجديدپذير اشاره نمود. با توجه به موارد برشمرده، اثربخشي اهداف، سياستها و قوانين مصوب در حوزه تجديدپذير اندك شده است كه نتيجه آن ظرفيت اندك نيروگاههاي تجديدپذير، عدم تنوع مناسب سبد انرژي كشور، عدم نقش‌آفريني تجديدپذيرها در تامين امنيت عرضه انرژي كشور و نوعي بي‌اعتمادي اجتماعي نسبت به مشاركت در حوزه تجديدپذير است.