نقش آيات مبيّن مقاصد شريعت در ارزيابي روايات از ديدگاه مذاهب اسلامي

قرآن به‌عنوان مهم‌ترين منبع در تشريع احكام در همه مذاهب اسلامي است. از سوي ديگر سنت به معناي قول، فعل و تقرير پيامبر اكرم(ص) يا معصوم(ع) بعد از قرآن به‌عنوان پركاربردترين منبع در ميان تمامي مذاهب اسلامي به‌شمار مي‌رود. يكي از معيارهايي كه مي‌تواند در ارزيابي روايات نقش مهمي را ايفا كند آيات مبين مقاصد شريعت است. اين آيات، مبين احكام الهي‌ نبوده، بلكه به بيان اهداف كلي شريعت پرداخته و يا در مقام بيان حكمت احكام هستند. مقاله حاضر در صدد آن است كه با رويكرد توصيفي - تحليلي به نقش اين مقاصد در ارزيابي روايات بپردازد. در اين مقاله كاركردهاي آيات مبين مقاصد در ارتباط با روايات استخراج شده و مورد نقد و بررسي قرار گرفته است. توجه به نصوص قرآني مبين مقاصد مي‌تواند موجب برداشت‌هاي جديدي از روايات شود به‌طوري‌كه بدون توجه به اين مقاصد چنين ظهوري شكل نمي‌گرفت. اين نصوص قرآني در فهم، تفسير، تضييق و توسعه روايات تأثيرگذار است و در صورت تعدي از مرجحات منصوصه مي‌تواند به‌عنوان يكي از مرجحات باب تعارض قرار گيرد و در نهايت شناخت اين مقاصد مي‌تواند به‌عنوان معياري براي سنجش صحت متن روايات قرار گيرد. در مورد كاربرد مقاصد شريعت در يكي از مراحل اجتهاد يعني مواجهه با روايات، اختلاف شديدي بين محققين معاصر اماميه وجود دارد. در مقاله حاضر تلاش بر آن است تا با ارجاع اين بحث به مباحث معهود فقهي و اصولي به اثبات آن بپردازد.