اولويت‌بندي موانع و چالش‌هاي موجود در اجرايي‌سازي روش‌هاي جايگزين حل‌وفصل اختلاف و ارائه راهكارها در نظام قضائي ايران

روش‌هاي جايگزين حل‌وفصل اختلاف يكي از شيوه‌هاي بهبود رسيدگي به دعاوي مي‌باشد كه به‌عنوان جايگزين رسيدگي‌هاي قضائي، توسعه يافته است. اين روش‌ها به منظور ترميم و تكميل شاخص‌هاي توسعه در نظام قضائي از جمله افزايش مشاركت مردمي، بازپروري و بهبود روابط اجتماعي ايجاد شده‌اند. بااين‌حال، مسير اجرايي‌سازي روش‌هاي جايگزين حل‌وفصل اختلاف با موانعي مواجه است. به همين منظور، در اين پژوهش ابتدا به بررسي و دسته‌بندي جامعي از موانع و چالش‌هاي موجود در اجرايي‌سازي روش‌هاي جايگزين حل‌وفصل اختلاف، با استفاده از مرور ادبيات، پرداخته مي‌شود، و سپس موانع و چالش‌هاي كشف‌شده اولويت‌بندي مي‌گردند. در ادامه نيز براساس اهميت و فوريت رسيدگي به اين موانع و چالش‌ها، به ارائه راهكارهايي جهت مرتفع ساختن آن‌ها پرداخته مي‌شود. مرور ادبيات، منجر به كشف 15 چالش‌ و مانع گرديد كه در دو دسته كلي، مشكلات سمت كاربر و مشكلات سمت سيستم دسته‌بندي شدند. پس از دسته‌بندي، چالش‌هاي موجود با استفاده از روش تاپسيس و با در نظر گرفتن سه نوع پيامد مخرب اين چالش‌ها ازجمله بي‌اعتمادي نسبت به روش‌هاي حل‌وفصل اختلاف، اتلاف وقت در استفاده از روش‌هاي حل‌وفصل اختلاف و زيان مالي در استفاده از روش‌هاي حل‌وفصل اختلاف اولويت‌بندي شدند. داده‌هاي مورد نياز جهت اولويت‌بندي اين چالش‌ها با استفاده از تهيه پرسشنامه جمع‌آوري شد. پس از اولويت‌بندي چالش‌ها مشخص گرديد كه نبود پذيرش روش‌هاي جايگزين حل اختلاف و نبود تمايل طرفين اختلاف به همكاري، از مهم‌ترين چالش‌هاي اجرايي‌سازي روش‌هاي جايگزين حل اختلاف هستند. در نهايت، پس از اولويت‌بندي مشكلات، با استفاده از نظر خبرگان، راهكارهايي كاربردي جهت حل مشكلات ارائه گرديد. بر اين اساس مشخص شد كه تدوين سياست‌ها و اصول كلي سيستم حل‌وفصل اختلاف با در نظر گرفتن حقوق ذي‌نفعان مختلف مي‌تواند به بهبود پذيرش روش‌هاي جايگزين حل اختلاف بينجامد.