تاثير برخي تعديل‌كننده‌هاي تنش (متانول، نانوسيليكون و هيوميك اسيد) بر عملكرد، فعاليت برخي آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيداني و صفات بيوشيميايي گندم در رژيم‌هاي مختلف آبياري

تنش خشكي يكي از رايج‌ترين عوامل محدودكننده توليد محصولات زراعي است. از اين‌رو، توسعه روش‌ها و راهكارها براي كاهش اثر تنش خشكي بر بازده گياهان زراعي ضروري است. براي كاهش اثرات منفي تنش خشكي مي‌توان از متانول، نانوسيليكون و اسيد هيوميك استفاده كرد. تنش خشكي غشاهاي سلولي، سيستم فتوسنتزي، جذب آب و عناصر و فعاليت‌هاي آنتي‌اكسيداني را مختل مي‌كند كه همگي بر رشد گياه، عملكردهاي فيزيولوژيكي و فرآيندهاي متابوليك تأثير منفي دارند. در اين راستا، آزمايشي به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح پايه بلوك كامل تصادفي در سه تكرار در ايستگاه تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي اردبيل در سال زراعي 1402-1401 اجرا شد. فاكتورهاي آزمايشي رژيم‌هاي مختلف آبياري (آبياري كامل به‌عنوان شاهد، قطع آبياري در 50 درصد مراحل تورم غلاف برگ پرچم و ظهور سنبله به‌ترتيب به‌عنوان محدوديت شديد و ملايم آبي) و محلول‌پاشي تعديل‌كننده‌هاي تنش (محلول‌پاشي با آب به‌عنوان شاهد، محلول‌پاشي متانول (25 درصد حجمي)، نانوسيليكون (50 ميلي‌گرم در ليتر)، هيوميك اسيد (300 ميلي‌گرم در ليتر)، محلول‌پاشي متانول و نانوسيليكون، محلول‌پاشي متانول و هيوميك اسيد، محلول‌پاشي نانوسيليكون با هيوميك اسيد، محلول‌پاشي متانول، نانوسيليكون و هيوميك اسيد) را شامل مي‌شدند. نتايج نشان داد محلول‌پاشي توام تعديل‌كننده‌هاي تنش (متانول، نانوسيليكون و هيوميك اسيد) در شرايط قطع آبياري در مرحله تورم غلاف برگ پرچم، محتواي مالون‌دي‌آلدهيد (39.79 درصد) و هدايت الكتريكي برگ پرچم (31.25 درصد) را كاهش ولي فعاليت آنزيم‌هاي پراكسيداز (4.89 درصد)، پلي‌فنل‌اكسيداز (7.73 درصد)، محتواي قندهاي محلول (22.15 درصد)، كلروفيل a (33.48 درصد)، كلروفيل b (24.96 درصد) و محتواي پروتئين برگ (25.09 درصد) و عملكرد دانه (36.21 درصد) را در مقايسه با عدم محلول‌پاشي توام تعديل‌كننده‌هاي تنش تحت شرايط قطع آبياري در مرحله تورم غلاف برگ پرچم، افزايش داد. به‌نظر مي‌رسد كاربرد منفرد و تلفيقي تعديل‌كننده‌هاي تنش (متانول، نانوسيليكون و هيوميك اسيد)، مي‌تواند عملكرد دانه گندم را تحت شرايط محدوديت آبي به‌واسطه بهبود فعاليت آنزيم‌هاي آنتي‌اكسيداني، اسموليت‌هاي سازگار و رنگيزه‌هاي فتوسنتزي افزايش دهد.