سنجش طرح تفصيلي منطقه ده تهران با استفاده از روش ارزيابي اثرات سلامت

امروزه رشد نرخ شهرنشيني در جهان نه‌تنها مسائلي نظير تخريب محيط‌زيست، ناكارآمدي بافت‌هاي شهري و معضلات ترافيكي را به همراه آورده، بلكه بر سلامت ساكنان شهري نيز تأثيري سوء گذاشته است. درواقع سلامتي شهروندان به‌شدت تحت تأثير برنامه‌ها و پروژه‌هاي شهري نظير مسكن، نوسازي شهري و سيستم حمل‌ونقل قرارگرفته و در معرض تهديد مي‌باشد. از طرفي برنامه‌هاي توسعه شهري كه در قالب طرح‌ها اجرا مي‌گردند از مهم‌ترين ابزار برنامه‌ريزان در راستاي مداخله در امور شهر به شمار مي‌آيند كه توجه به آن‌ها مي‌تواند در زمينه افزايش سلامت شهروندان مناسب باشد. جهت ارزيابي طرح‌ها از روش‌هاي مختلفي استفاده مي‌شود. روش ارزيابي اثرات سلامت (HIA)، با شناسايي ارتباط بين عوامل برنامه‌ريزي شهري و سلامت، ميزان تأثير يك برنامه شهري را بر سلامت شهروندان مي‌سنجد و قبل از اجرايي شدن يك طرح آثار آن را بر سلامت شهروندان نشان دهد. هدف از انجام اين تحقيق به‌طوركلي شناسايي سلامت در برنامه‌ريزي شهري و به‌طور خاص ارزيابي طرح تفصيلي منطقه ده شهر تهران با روش ارزيابي اثرات سلامت مي‌باشد. در مورد روش انجام اين پژوهش كه از نوع كاربردي است بايد گفت كه با توجه به مشكلات منطقه ده تهران نظير ناكارآمدي بافت شهري و مشكلات محيط زيستي و ترافيكي و همچنين در توجه به مباني نظري، متغيرهاي سنجش پژوهش استخراج گرديد و سپس به ارزيابي طرح تفصيلي آن با روش ارزيابي اثر سلامت پرداخته شد كه در بطن اين ارزيابي، ابزارهاي مطالعه اسنادي و مصاحبه نيمه ساختاريافته كه از نرم‌افزار expert choice استفاده مي‌كند وجود داشت. يافته‌هاي تحقيق نشان داد كه هشت معيار در چهار مؤلفه حمل‌ونقل و دسترسي پايدار، اقتصاد پايدار و همه‌شمولي اجتماعي بيشترين تأثير بر سلامت را دارند. در پايان نيز با ارزيابي طرح تفصيلي منطقه ده به روش آميخته پژوهشي مشخص شد كه معيارهاي كيفيت محيط سكونت (با امتياز 0.271)، دسترسي به خدمات عمومي (0.165) و بهينگي اندازه مسكن (0.143) داراي بيشترين تأثير منفي بر سلامت شهروندان اين منطقه هستند و ضروري است كه جهت بهبود وضعيت سلامتي شهروندان منطقه ده شهر تهران توجه اساسي‌تري به مسائل كيفيت محيط سكونت، دسترسي به خدمات عمومي و بهينگي اندازه مسكن در طرح تفصيلي اين منطقه صورت گيرد.