تقابل آزادي بيان و توهين‌هاي مذهبي در نظام اروپايي حقوق بشر

اروپا در دو دهه اخير شاهد درگيري‌هايي زيادي بوده كه در نتيجه تعارض آزادي بيان و توهين‌هاي مذهبي رخ داده است. نظم حقوقي اروپايي، آزادي بيان را يكي از بنيادهاي اساسي جامعه‌ي دمكراتيك و شروط پايه‌اي پيشرفت افراد و خودشكوفايي آنان مي‌داند. رويكرد محوري ديوان اروپايي حقوق بشر اين است كه آزادي بيان نه تنها شامل بيانات غيرتوهين‌آميز بلكه اظهارات توهين‌آميز، شوك‌برانگيز يا برانگيزاننده هم مي‌شود. اين محكمه اما به دنبال حل تعارض آزادي بيان و توهين به مقدسات و ايجاد تعادل منصفانه ميان منافع مختلف، از يك سو با عنوان «حمايت از حقوق ديگران» به عنوان يكي از محدوديت‌هاي مجاز آزادي بيان در برخي موارد از منع بيانات شديداً توهين‌آميزي سخن گفته كه باعث رنجش شديد پيروان مذاهب مي‌شود. از سوي ديگر با نگاهي جامعه‌بيناد، به خطر غَلَيان خشم عمومي جامعه دين‌مدار در نتيجه توهين‌هاي مذهبي توجه نشان داده است. ديوان اما در سال‌هاي اخير در ايجاد تعادل ميان آزادي بيان و رنجش دين‌مدارن، وزن عمده‌اي را به جنبه سياسي، علمي و هنري اظهارت داده و دايره شمول آزادي بيان را گسترش داده اما همچنان خطر تهديد نظم عمومي از عناصر مهم تصميم‌گيري اين نهاد در اِعمال محدوديت نسبت به بيانات حاوي توهين‌هاي مذهبي بوده است. روش تحقيق حاضر كيفي مبتني بر تحليل محتوا با رويكرد توصيفي تحليلي و با استفاده از منابع كتابخانه‌اي و‌ اينترنتي انجام يافته است.