بررسي عوامل بوم‌شناخي تأثيرگذار بر استقرار و پراكنش گونه دارويي Carum carvi L. و تهيه نقشه مطلوبيت رويشگاه اين گونه در منطقه الموت شرقي

زيره سياه (Carum carvi) يك گونه بومي است كه در صنايع مختلف داروسازي، غذايي، بهداشتي و آرايشي كاربرد فراوان دارد. در اين مطالعه به منظور بررسي عوامل بوم‌شناخي مؤثر بر استقرار و پراكنش اين گونه دارويي در مراتع الموت شرقي استان قزوين و تهيه نقشه مطلوبيت رويشگاه آن از مدل MaxEnt استفاده شد (سال 1398). براي انجام مدل‌سازي نقشه 19 متغير محيطي و اطلاعات نقاط حضور گونه آماده‌سازي و وارد نرم افزار MAXENT شدند. ارزيابي نتايج مدل با استفاده از آماره AUC مقدار 95 ٪ به‌دست آمد، كه نشان دهنده دقت زياد نتايج مدل است. با توجه به نتايج، گونه C. carvi در منطقه الموت شرقي ترجيح به رويش در محدوده ارتفاعي 1000 تا 2700 متر بالاتر از سطح دريا، ميانگين دماي سالانه 5 تا 25 درجه سانتيگراد، بارندگي 400 تا 500 ميلي‌متر، اسيديته خاك 7.8-7.6، شن خاك تا حدود 35 درصد، رس خاك 20 تا 40 درصد دارد. بر اساس منحني‌هاي پاسخ، افزايش ماده آلي خاك از 0.5 تا 2 احتمال حضور اين گونه را تا 80 درصد افزايش مي‌دهد، و با افزايش سيلت خاك از 4 تا 25 درصد احتمال حضور گونه C. carvi به صددرصد مي‌رسد. همچنين در بين ريزمغذي‌ها، گونه C. carvi عكس العمل بهتري به افزايش پتاسيم نشان داده است. كم اهميت‌ترين متغيرهاي محيطي در آزمون جك‌نايف، متغيرهاي به ترتيب جهت دامنه، اسيديته و سديم خاك (به ترتيب  Bio2، Bio15 و Bio14) نشان داده شده‌اند. اين حوضه به دليل ماهيت كوهستاني بودن تقريباٌ تمام جهات جغرافيايي را دارد. اسيديته خاك حوضه 7.8-7.6 (تقريباٌ خنثي) بوده، ميزان سديم خاك نيز ناچيز است. نتايج اين پژوهش براي اهلي‌سازي و كشت و پرورش اين گياه در اراضي با شرايط رويشگاهي مشابه براي استفاده در سطح وسيع از آن و تجاري‌سازي محصولات آن كاربرد دارد.