اثر جهت جغرافيايي دامنه بر مقادير شاخص‌‌هاي تنوع گياهي گون‌‌زارهاي منطقه نازلو چاي، آذربايجان غربي

آگاهي از وضعيت تنوع زيستي، يكي از ملزومات اتخاذ رويكرد حفاظتي در اكوسيستم‌‌هاي مرتعي است. در همين راستا، پژوهش حاضر به‌‌منظور بررسي اثر جهت دامنه بر مقادير شاخص‌‌هاي تنوع گياهي، در گون‌‌زارهاي منطقه نازلو چاي در سال 1397، انجام شد. بدين منظور، در مجموع، با كاربرد 230 قطعه نمونه يك متر مربعي كه با فاصله پنج متر از همديگر، در امتداد ترانسكت هاي 50 متري، مستقر شدند؛ اقدام به برداشت درصد پوشش تاجي گونه‌‌هاي گياهي، در هر يك از جهت‌‌هاي اصلي دامنه (هشت جهت شمالي، پنج جهت جنوبي، پنج جهت شرقي و پنج جهت غربي) گرديد. سپس با نرم‌‌افزار PAST، شاخص‌هاي مهم و پركاربرد معرف تنوع گونه‌‌اي (مارگالف، تاكسا، منهينيك، و برگر پاركر به عنوان غناي گونه اي، شاخص هاي غالبيت، يكنواختي، سيمپسون، پايلو به عنوان يكنواختي گونه اي و شاخص هاي شانون، بريلوئين به عنوان شاخص هاي ناهمگني) محاسبه شد. در نهايت، با استفاده از روش تجزيه واريانس يك‌‌طرفه، اقدام به مقايسه آماري ميانگين‌‌ها شد. نتايج، نشان داد؛ در دامنه هاي مورد مطالعه تعداد 41 گونه گياهي شناسايي شد و شاخص‌هاي مارگالف، تاكسا، شانون، بريلوئين و آلفا فيشر در جهات مختلف جغرافيايي با يكديگر اختلاف معني‌داري در سطح پنج درصد داشتند. به‌‌طوري كه بيشترين مقدار اين شاخص‌‌ها، مربوط به جهت غربي به ترتيب 2.55، 12.2، 2.1، 1.88 و 4.05 بود. شاخص‌هاي سيمپسون، منهينيك، غالبيت، يكنواختي، پايلو و برگر پاركر نيز در جهات مختلف با يكديگر اختلاف معني‌داري نداشتند. اگر چه دو دامنه غربي و جنوبي در خصوص اكثر شاخص ها با يكديگر تفاوت معني دار داشتند، ولي با اين حال نتايج خوشه بندي تركيب گياهي سايت ها، اين دو دامنه را در يك خوشه با شباهت بالا (در حدود 70 درصد) طبقه بندي نموده است.  اين يافته بيانگر آن است كه شاخص‌هاي تنوع به خوبي قادر به ارائه اطلاعات در خصوص تركيب گياهي نيستند و بايستي در خصوص استفاده از اين شاخص ها به تركيب گياهي نيز توجه نمود. در نهايت بايستي ذكر كرد اگر چه شاخص هاي مارگالف، تاكسا، شانون، بريلوئين و آلفا فيشر قادر به تفكيك دامنه ها بودند، ولي پيشنهاد استفاده از اين شاخص ها در طرح هاي پايش گون‌‌زارها با غالبيت گونه Astragulus microcephalus در شمال غرب كشور، نياز به تحقيقات متعدد ديگر دارد.