تحليل پيشران‌هاي مديريت مراتع در همه‌گيري بيماري كوويد-19 در استان گلستان

مديريت مراتع نيازمند ديدگاه نوآورانه و رهيافت هاي آينده نگر براي مقابله با چالش هاي نوظهور است. تغيير اقليم و بيماري هاي جديد از جمله اين چالش ها هستند كه لازم است با توجه به تأثير آن ها، راهبردهاي مناسب براي آينده مراتع پيش بيني شود. هدف تحقيق حاضر شناسايي پيشران هاي مديريت مراتع در شرايط همه گيري كوويد-19 بود. بدين منظور و با روش توصيفي-تحليلي و تحليل اثرات متقابل به بررسي برهمكنش اين بيماري با مؤلفه هاي اصلي مديريت مراتع (مرتعدار، دام، مرتع) پرداخته شد. پس از تدوين 24 عامل مؤثر بر مديريت مراتع با فنون كيفي، اطلاعات مورد نياز با پرسشنامه از 30 نفر از كارشناسان و خبرگان مرتعدار در سطح استان گلستان كه در پاييز سال 1400 به روش هدفمند انتخاب شدند، جمع آوري و با نرم افزار MICMAC تجزيه و تحليل گرديد. نتايج بيانگر وضعيت بي ثبات (ناپايدار) سيستم مديريت مراتع استان گلستان بود. بر اساس ميزان اثرگذاري مستقيم و غيرمستقيم عوامل، مهم ترين پيشران هاي مديريت مراتع شامل شش عامل مربوط به مؤلفه «مرتعدار»، دو عامل مربوط به مؤلفه «مرتع» و يك عامل مربوط به مؤلفه «دام» مي شدند كه به ترتيب عبارتند از: «احساس مالكيت مرتع در مرتعداران»، «سطح دانش و مهارت مرتعداران»، «تاج پوشش و توليد علوفه مرتع»، «پايبندي به اصول مرتعداري»، «مشاركت و كار گروهي مرتعداران»، «سهم مرتع در معيشت مرتعدار»، «امنيت شغلي مرتعداران»، «مدت حضور دام در مرتع» و «وجود آب شرب در مرتع». اين در حالي بود كه همه گيري بيماري كوويد-19 به عنوان يك عامل در مديريت مراتع در نيامده بود؛ زيرا نه بر سيستم مديريت مراتع تأثيرگذار بود و نه از ساير عوامل اين سيستم تأثير پذيرفته بود. با توجه به يافته ها، سناريوي مناسب براي آينده تدوين و پيشنهادهاي كاربردي ارائه شدند.