ارزيابي اثرات زيست محيطي توسعه با استفاده از مدل تخريب (مطالعه موردي: منطقه حفاظت شده اشترانكوه استان لرستان)

مناطق حفاظت شده ازجمله منابع طبيعي تجديدشونده محسوب مي شوند كه به دليل برخورداري از ارزش هاي فراوان محيط زيستي جايگاه ويژه اي دارند. مدل تخريب محيط زيست يكي از روش هاي ارزيابي آثار محيط زيستي است كه آثار فعاليت هاي انساني را در مقياس منطقه اي يا آبخيز يا هر نوع واحد مديريتي تحليل و مقدار آن را به طور كمي مشخص مي نمايد. هدف از تحقيق حاضر بررسي و ارزيابي اثرات زيست محيطي توسعه (EIA) با استفاده از مدل تخريب و سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) در منطقه حفاظت شده اشترانكوه است. نخست منطقه حفاظت شده اشترانكوه 554 شبكه تقسيم و با استفاده از مشاهدات صحرايي، نظرات كارشناسان و افراد محلي و اطلاعات و نقشه‌هاي موجود، تعداد 11 عامل تخريب شناسايي و شدت آن ها تعيين شد. سپس، آسيب پذيري اكولوژيك و تراكم فيزيولوژيك محاسبه و پس از آن با استفاده از رابطه تخريب، ضرايب تخريب به دست آمد. درنهايت كليه شبكه ها بر اساس نظريه فازي به 4 پهنه با توانايي توسعه بيشتر، نيازمند بازسازي، نيازمند اقدامات حفاظتي و غير قابل توسعه تقسيم شدند. طبق نتايج نهايي از مجموع 554 شبكه، 524 شبكه كه معادل 94.58 درصد مساحت منطقه حفاظت شده اشترانكوه است، مستعد توسعه بيشتر، 28 شبكه كه معادل 5.06 درصد محدوده مورد مطالعه است، نيازمند بازسازي و 2 شبكه نيز كه معادل 0.36 درصد مساحت منطقه حفاظت شده اشترانكوه را به خود اختصاص مي دهد، نيازمند اقدامات حفاظتي هستند. با توجه به نتايج به نظر مي رسد با ادامه روند كنوني، احتمال پيشي گرفتن شدت توسعه و فعاليت هاي اقتصادي بر ظرفيت و توان طبيعي محيط زيست منطقه وجود دارد كه در اين صورت احيا و بازگرداني آن به حالت اوليه بسيار سخت خواهد بود. بنابراين لازم است از اجراي پروژه هاي توسعه اي بزرگ مقياس كه اثر تخريبي زيادي دارد، در قسمت هاي غيرقابل توسعه و يا نيازمند بازسازي جلوگيري كرد.