اثر جهاني شدن اقتصادي‎ ‎و سياسي بر ردپاي بوم شناختي در ايران: كاربرد رهيافت ‏هم جمعي نامتقارن غيرخطي‎ ‎

تخريب محيط زيست از جمله انتشار گازهاي گلخانه‌اي در جو، جنگل زدايي و نابودي شيلات نشان مي‎‌‎دهد كه تقاضاي انسان از ‏ظرفيت بيوسفر فراتر رفته است. ردپاي بوم‌شناختي بر خلاف انتشار گازهاي گلخانه اي، يك شاخص جامع از فشارهاي انساني در محيط ‏زيست است كه دارايي‎‌‎هاي اكولوژيكي مورد نياز يك جمعيت را به منظور توليد منابع طبيعي مصرفي و جذب پسماندها به ويژه انتشار ‏كربن اندازه‌گيري مي‌كند. در اين مطﺎلعه ﺑﺎ استفاه از رهيافت خودتوضيح ﺑﺎ وقفه هاي گسترده غير‌خطي (‏NARDL‏) رابطه همجمعي ‏نامتقارن بين ردپاي بوم شناختي و جهاني شدن اقتصادي و سياسي در ايران مورد ﺑررسي قرار گرفت. براي اين منظور از داده‌هاي ‏سري زماني 1995 تا 2019 براي ايران استفاده شد. نتايج حاصل از تخمين رابطه بلندمدت نشان داد كه تكانه‌هاي منفي ناشي از ‏جهاني شدن اقتصادي‎ ‎و سياسي اثر معنادار بر ردپاي بوم‌شناختي دارد و به ترتيب موجب افزايش 0.17 درصدي و كاهش 4 درصدي در ‏مقدار اين شاخص مي شود. در حاليكه شوك‌هاي مثبت جهاني شدن اقتصادي و سياسي اثر معناداري بر كيفيت محيط زيست ندارد. با ‏اين حال، در كوتاه‌مدت 10 درصد افزايش در شوك‌هاي مثبت جهاني شدن اقتصادي منجر به افزايش 1.6 درصدي در ردپاي بوم ‏شناختي ايران مي‌شود. به طور كلي نتايج حاصل از اين پژوهش مبني بر اثر منفي جهاني شدن سياسي بر شاخص ردپاي بوم‌شناختي، ‏فرضيه مديريت جهاني محيط‌زيست را تأييد مي‌كند و نشان مي‌دهد جهاني‌شدن سياسي، تقاضاي زيست‌محيطي بشر را كاهش مي‌دهد.‏