پهنه‌بندي اقليمي استان اردبيل با استفاده از روش‌هاي چند متغيره

پهنه‌بندي اقليمي و شناخت عوامل و عناصر مؤثر اقليمي در تعيين پتانسيل‌هاي اقليمي مي‌تواند بسيار مؤثر واقع شود. هدف از اين پژوهش نيز توجه به اين اصل بوده تا توان‌هاي محيطي و محدوديت‌ها شناخته شود و در مقابل حوادث طبيعي مقابله شود. در اين راستا به پهنه‌بندي اقليمي استان اردبيل با استفاده از روش‌هاي نوين پرداخته شد. ابتدا براي 11 ايستگاه سينوپتيكي اين استان، 22 پارامتر‌ مهم هواشناسي براي دوره آماري 12 ساله (2009-2021) از اداره كل هواشناسي دريافت گرديد. در مرحله بعد ميانگين سالانه اين متغير‌ها براي هر ايستگاه به‌دست آمد و چون مقياس اندازه‌گيري آن‌ها متفاوت بود اقدام به استانداردسازي آن‌ها در محيط نرم‌افزار Spss شد. سپس در همين نرم‌افزار تحليل عاملي روي اين داده‌ها انجام گرفت و نتايج خروجي آن 5 عامل اصلي بود كه عبارت‌اند از: عامل اول حرارتي با درصد واريانس 31.89، عامل دوم فشار بخار با درصد واريانس 21.08، عامل سوم نمناكي با درصد واريانس 18.61، عامل چهارم بارشي با درصد واريانس 14.05و عامل پنجم بادي تابشي با درصد واريانس 7.48 كه در مجموع 93.12 درصد رفتار اقليمي منطقه را تبيين نمودند. در مرحله بعد با توجه به خروجي عوامل 5 گانه، از روش تحليل خوشه‌اي سلسله مراتبي Ward، سه ناحيه اقليمي مشابه از هم متمايز گشتند. همچنين براي نشان دادن قلمرو فعاليت هر كدام از اين عوامل، در محيط نرم‌افزار Gis و با استفاده از روش درونيابي Idw اقدام به پهنه‌بندي اقليمي شد. با توجه به نقشه نهايي به‌دست آمده بيشتر تمركز اين عوامل در شهرستان‌هاي پارس‌آباد، بيله‌سوار، نمين، سرعين و گيوي بوده است. مطابق طبقه‌بندي اقليمي دومارتن نيز تشخيص داده شد اقليم استان اردبيل جزء اقليم نيمه‌خشك محسوب مي‌شود.