بررسي تنوع ژنتيكي صفات ريشه در عدس (Lens culinaris Medik )

عدس يكي از مهم‌ترين گياهان تيره بقولات است. كمبود آب از مهم‌ترين مسائل در مناطق خشك و نيمه خشك دنيا است. با توجه به اهميت ويژگي‌هاي ريشه در عدس و تأثير آن‌ها بر عملكرد گياه و اجتناب از تنش خشكي، جهت يافتن تنوع ژنتيكي بين صفات ريشه در 23 ژنوتيپ عدس آزمايشي در قالب طرح كاملاً تصادفي با چهار تكرار در گلخانه تحقيقاتي دانشگاه ايلام انجام شد. 30 روز پس از جوانه زني بذرها قسمت‌هاي هوايي توسط قيچي جدا و سپس ريشه‌ها از بستر ماسه بادي توسط آب تحت فشار جداسازي شدند. سپس به اندازه گيري 16 صفت ريشه پرداخته شد، نتايج حاصل از تجزيه واريانس داده‌ها نشان داد كه بين ژنوتيپ‌ها در بيشتر صفات ريشه در سطح 1% اختلاف معني‌داري وجود دارد. بيشترين ميزان وزن خشك اندام هوايي و تراكم بافت ريشه به ترتيب به مقدار 0.056 و 0.108 در ژنوتيپ سپهر مشاهده شده است؛ همچنين بيشترين ميزان چگالي ريشه 0.21 سانني‌متر مكعب را ژنوتيپ FILIP2012- 2L دارا بوده است. ژنوتيپ ILL8006 نيز بيشترين مقدار چگالي سطح ريشه 4.63، قطر ريشه 0.035 و حجم مخصوص ريشه 0.000025 و وزن تر ريشه 1.15 را دارا بوده است. بيشترين ميزان شادابي ريشه 459.30 و طول ريشه 55.71 سانتي مترنيز به ژنوتيپ FILIP2014- 02IL تعلق داشت. بيشترين ميزان تراكم حجم ريشه 0.00027 در ژنوتيپ FILIP2014- 72L مشاهده شد. ژنوتيپ FILIP2014- 103L داراي بيشترين مقدار تراكم طول ريشه 0.032 و سطح ريشه 313.46 بود. بيشترين مقدار طول مخصوص ريشه 1645.8و حجم ريشه 2.49 سانتي متر مكعب به ژنوتيپ FILIP2007- 95L تعلق داشت. بيشترين ميزان محتواي آب ريشه 33.71 در ژنوتيپ 6-316 مشاهده شد. ژنوتيپ FILIP97-10L بيشترين ميزان وزن خشك ريشه 0.053 را داشت. با توجه به وجود تنوع ژنتيكي بين صفات ريشه در ژنوتيپ‌هاي مورد مطالعه از تنوع موجود مي‌توان در جهت اصلاح ارقام مقاوم به تنش خشكي در گياه عدس بهره برد.