انتشار دي ‌اكسيد كربن و مصرف سوخت ‌هاي فسيلي: مطالعه موردي ايران با استفاده از رويكرد ARDL

از بزرگترين چالش هاي جهاني در چند دهه اخير كه به صورت چشمگيري افزايش يافته است ميتوان به انتشار گازهاي گلخانه اي به ويژه CO2 اشاره كرد. روند صعودي ميزان انتشار دي اكسيد كربن طي دهه هاي اخير نشان دهنده وضعيت نگران كننده مصرف سوخت هاي فسيلي به عنوان مهم ترين عامل انتشار دي اكسيد كربن مي باشد. هرچند در سال هاي مختلف با سياست هاي اصلاح يارانه قيمتي برخي فرآورده هاي نفتي تلاش هايي هرچند ناچيز در جهت كنترل آن صورت گرفته اما نتايج حاصل از اين سيا ست ها موجب كنترل و يا كاهش انتشار كربن در كشور ايران نشده ا ست. از مهمترين سوختهاي فسيلي ميتوان به نفت و فرآورده هاي نفتي، گاز طبيعي و زغال سنگ اشاره كرد. مطالعه حاضر به بررسي نوع رابطه ميان مصرف سوخت هاي فسيلي و ميزان انتشار كربن دي اكسيد كشور در بازه زماني 2021 - 1980 با استفاده از رهيافت خود توضيح با وقفه هاي توزيعي( ARDL ) مي پردازد. از يافته هاي حا صل از برآورد مدل مي توان اين گونه استنباط كرد كه پويايي هاي كوتاه مدت در ارتباط با روابط بلند مدت وجود دارد. تفسير ضريب تصحيح خطا كه معادل 72 / 0 - است، نشان ميدهد كه ضرايب كوتاه مدت و بلند مدت به صورت مستقيم به يكديگر همگرا ميش وند. همچنين نتايج حاصل از اين مطالعه حاكي از آن است كه افزايش يك درصدي مصرف فرآورده هاي نفتي، ميزان انتشار دي اكسيد كربن را در كوتاه مدت و بلندمدت به ترتيب 26 / 0 % و 25 / 0 % افزايش مي دهد. ساير يافته هاي حا صل از مدل نشان مي دهد يك در صد افزايش مصرف گاز طبيعي در كوتاه مدت و در بلندمدت به ترتيب اثراتي معادل 43 / 0 % و 21 / 0 % بر ميزان انتشار دي اكسيد كربن دارد. ديگر نتايج مدل حاكي از آن است كه يك در صد افزايش مصرف زغال سنگ، ميزان انتشار كربن را در كوتاه مدت به ميزان 08 / 0 % افزايش مي دهد. به دليل سهم بسيار ناچيز زغال سانگ در سابد مصارف انرژي كشاور، مدل در بلندمدت اثر زغال سنگ بر ميزان انتشار دي اكسيد كربن را در نظر نمي گيرد. نتايج حاصل از مدل ARDL نشان مي دهد كه مصرف فرآورده هاي نفتي و گاز طبيعي تأثيري معنادار و مثبتي بر تخريب محيط زيست چه در كوتاه مدت و چه در بلندمدت دارد.