ديگري و استكمال نفس در حكمت صدرايي

مسئله اين تحقيق، ديگري و تأثير آن در استكمال نفس از ديدگاه حكمت صدرايي است. برخي از متفكران معاصر در غرب به بحث ديگري و انواع مناسبات انساني پرداخته‌اند و هر يك از زاويه‌اي آن را بررسي نموده‌اند. استكمال نفس از مسائلي است كه ملاصدرا به واسطۀ دو اصل «جسمانيه الحدوث و روحانيه البقا» بودن نفس و «حركت جوهري»، آن را توجيه عقلاني كرده است. كمال آدمي بر به‌كارگيري دو قوۀ نظري و عملي و رسيدن به مرتبۀ عقل مستفاد و تخليۀ نفس از رذائل اخلاقي وابسته است. از منظر ملاصدرا، استكمال نفس تنها از رهگذر نشيءۀ دنيوي و حيات اجتماعي قابل‌تحقق است. بي‌‌ترديد در حيات اجتماعي نيز آدمي با ديگران ارتباط دارد و سعادت و شقاوت نفس تا حد زيادي در گرو نحوۀ تعامل با آنهاست. مصاديق ديگران، تودۀ مردم، استاد و ولي جامعه است. سالك در سفر چهارم نيز ناگزير با ديگران، مرتبط است و از اين رهگذر نه تنها در هدايت آنان رهگشاست، بلكه اين ارتباط در سير صعودي او نيز اثربخش است. در اين مقاله با روش تحليلي، نحوۀ اثربخشي ديگران در استكمال نفس بررسي خواهد شد.