بررسي و تحليل جايگاه اقتضاي حالِ عوامل ارتباط كلامي در ساختار و مفهوم كلام

الگوي طراحي شده بر مبناي اقتضاي ‌حال نگاهي متفاوت به چراييِ كاربرد ساخت‌هاي زباني و آرايه‌هاي بلاغي در كلام است. در اين رويكرد چرايي و علت كيفيت يا چگونگي زبان بررسي و نقش اقتضائات عوامل گوناگون در اين زمينه مطالعه مي‌شود. و فراتر از دستور و بلاغت، ويژگي‌هاي كلام و عوامل مؤثر در ايجاد آن و همچنين چگونگي ايجاد آن و چراييِ ويژگي‌هاي كلام بررسي مي‌شود.در اين طرح با ديدي وسيع و بنيادي‌ زمينه‌هاي مبنايي و مؤثر در ايجاد ويژگي‌هاي ساختاري و زيبايي‌شناسي زبان تبيين و اين امكاناتِ بالفعل و بالقوه در زبان براي كشف و تبيين ويژگي‌هاي كلام در نظر گرفته مي‌شود و حتي گاهي در تحليل محتوا و مفهوم آن نيز مؤثر است.اين ديدگاه در واقع الگويي زباني - ‌شناختي است كه علل وجود و ايجاد ويژگي‌هاي زبان را در همۀ حوزه‌هاي زباني و بلاغي بررسي مي‌كند؛ اين بررسي به حوزۀ صوري كلام محدود نمي‌شود؛ بلكه حوزۀ اصلي مطالعه در اين نظريه نحوۀ كاربرد امكانات صوري زبان براي مفهوم‌سازي و ايجاد و خلق معنا است. در واقع مطالعۀ ويژگي‌هاي صوري و ظاهري زبان براي كشف معاني و مفاهيم كلام (هدف اصلي اين ديدگاه)، از ملزومات و به‌نوعي ضروريات تلقي مي‌شود. اين رويكرد بر كاربرد اين امكانات زباني متمركز است. از سويي نقش آن‌ها را در خلق معاني و مفاهيم بررسي مي‌كند و از سوي ديگر نقش معاني و مفاهيم را در تعيين ويژگي‌هاي ظاهري زبان تبيين مي‌كند.