معرفي، مقايسه و نقد شرح محمد بن قوام بلخي و شرح قاضي ابراهيم تتوي (با تكيه بر ابياتي از مخزن‌الاسرار)

در پژوهش حاضر كوشيده مي‌شود با مراجعه به نسخه‌هاي خطي دو شرح مهم مخزن الاسرار نظامي يعني شرح محمد بن قوام بلخي معروف به كرّي مربوط به قرن هشتم هجري و شرح قاضي ابراهيم تتوي متعلق به قرن يازدهم هجري، ابياتي از مخزن الاسرار انتخاب شود، و شرح و تحليل هر دو شارح درباره اين ابيات بررسي و مقايسه گردد. شرح محمد بن قوام بلخي از قديمي ترين شروح مخزن الاسرار است كه نسخه خطي آن در دسترس است و شارحان بعدي غالبا از اين اثر تاثير پذيرفته اند؛ قاضي ابراهيم تتوي در شرح خود بر مخزن الاسرار، مكرر از محمد قوام بلخي ياد كرده است. در اين پژوهش ضمن مقايسه شرح ابيات از هر دو شارح نشان داده مي‌شود كه قاضي ابراهيم صرفا مقلد نبوده و در برخي ابيات دست به نوآوري زده و شرح و تحليل متفاوتي ارايه داده و در برخي ابيات نيز رد پاي تقليد مشهود است. براي اين منظور چند بيت كه بعضا دشواري و ابهامي دارند انتخاب شده تا مشخص شود كه آيا اين شروح در تحليل آنها راهگشا و بسنده هستند يا از عهده رفع ابهام بر نيامده اند و مشكل كماكان باقي مانده است، در عين حال ميزان تاثيرپذيري قاضي ابراهيم يا ابتكار او نيز نشان داده مي‌شود.