نقش شرق‌‌شناسان در ايجاد «ديگري» در دو گفتمان ناسيوناليسم‌‌ ايراني و كردي

حدود يك قرن است كه برخي از احزاب كرد با تناقض «حفظ يكپارچگي ايران» و «احترام به هويت كرد» مواجه‌ شده‌اند. پژوهش‌هاي تاريخي حاكي از آن است كه اين مسئله در گذشته ايران وجود نداشته و هم‌زمان با استيلاي غرب و آغاز مطالعات شرق‌شناسانه شكل گرفته است. اين مسئله باعث به‌وجود آمدن مشكلات زيادي در عرصه سياست‌گذاري‌هاي كلان كشوري شده است و پژوهش‌هاي عميقي را در اين حوزه مي‌طلبد. پرسش اصلي پژوهش حاضر اين است كه شرق‌شناسان چه نقشي در ايجاد «ديگري» در دو گفتمان ناسيوناليسم ايراني و ناسيوناليسم كردي داشته‌اند؟ فرضيه پژوهش حاضر اين است كه مطالعات شرق‌شناسانه به برساخته شدن ناسيوناليسم ايراني در يك كليت منسجم قومي يعني «آريايي‌ها» انجاميد. در واكنش به اين موضوع، يك هويت‌ كردي شكل گرفت كه ويژگي اصلي آن استقلال‌طلبي بود. اين شرايط، فضاي مناسبي را براي رقابت دو گفتمان و تعريف طرف مقابل به‌عنوان «ديگري» فراهم كرد. يافته‌هاي پژوهش حاكي از آن است كه شرق‌شناسان نقش مهمي در تعريف هر يك از طرفين به‌عنوان «ديگري» داشته‌اند. در مطالعات شرق‌شناسان، هويت ايراني با تأكيد بر نژاد آريايي و زبان فارسي تعريف شد و ديگر هويت‌هاي نژادي و زباني به‌عنوان عناصر عارضي مطرود واقع مي‌شدند؛ بنابراين، تلاش براي يكسان‌سازي فرهنگي كه حاصل مطالعات شرق‌شناسانه و دخالت‌هاي خارجي بود، يكي از دلايل اصلي تعريف هويت ملي به‌عنوان ديگري هويت محلي و بالعكس محسوب مي‌شود. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحليل گفتمان لاكلائو و موفه به تحليل مسائل خواهد پرداخت. جمع‌آوري اطلاعات با به‌كارگيري ابزار كتابخانه‌اي ـ اسنادي انجام پذيرفته و به روش توصيفي ـ تحليلي مورد واكاوي قرار گرفته است.