بررسي فقهي و حقوقي « لزوم اثبات ادله » در دادرسي مدني

اگر چه به طور معمول در دادرسي مدني، ارائه دليل يا ادله اي كه اصحاب دعوي براي اثبات مدعاي خود بدان تمسك مي جويند، با معذوريتي مواجه نيست، و اثبات ادعا يا دفاع در برابر آن، با ارائه دليل به دادگاه صورت مي گيرد، امّا در پارهاي موارد دسترسي به دليل و ارائه آن به دادگاه ميسّر نيست. در اين وضعيت، « اثبات دليل » به عنوان يك تمهيد اجتناب ناپذير براي اثبات دعوي رخ مي نمايد، و دليل خود به موضوعي بدل مي شود كه مستلزم اثبات است. از آنجا كه خواهان، يا بالفعل داراي دليل و متمكن از ارائه آن به محكمه است و يا از ارائه دليل قاصر است، توجيه « اثبات دليل » به عنوان فرآيندي مضاعف در دادرسي مدني و يافتن پاسخي درخور به چرايي آن ضروري مي نمايد. از اين رو، در پژوهش حاضر سعي شده است تا « مباني لزوم اثبات دليل براي ذي نفع و مقام قضايي » معرفي شود. در نتيجه پژوهش، چهار مبناي ،« تعذر و تعسر »، « عدالت »، « ضرورت احقاق حق و جلوگيري از انسداد اثبات حق » و « اصل تناظر » به عنوان مباني لزوم اثبات دليل - بما هو دليل - ضمن بررسي ماهوي هر كدام از مباني پيش گفته و بررسي ارتباط آنان با يكديگر استظهار گرديد. در نهايت تحقيق، راقمان سطور دريافتند كه تنها آن دلايلي نياز به اثبات دارند كه « موثر در سرنوشت دعوي و يا تغييردهنده حكم دادگاه » باشند.