انطباق‌سنجي «استخراج رمز ارزها در بستر بلاك‌چين» با «قمار» از منظر فقه اماميه

بي‌ترديد در دنياي امروز، انطباق‌سنجي پديده‌هاي نوظهور در حوزه تكنولوژي با قوانين و مقررات شرعي به جهت مشخص ساختن تكليف مردمان امري ضروري است. يكي از اين رويدادهاي جديد، فرايند «استخراج رمزارز» در بستر بلاك‌چين است. در بادي امر، با توجه به شباهت احتمالي آن با قمار، ضروري مي‌نمايد كه مفهوم قمار و ويژگي‌هاي آن از منظر شريعت مشخص شده، آنگاه روشن شود كه آيا مي‌توان شرعاً ماهيت استخراج رمزارزها را قمار دانست يا خير؟ اين نوشتار ضمن بازشناسي مشخصات قمار و بررسي آراء فقهاي اماميه در اين زمينه، با روش توصيفي تحليلي به اين نتايج دست يافته است كه وجود منافع عقلايي در استخراج رمزارزها مانع صدق «لعب» بر آن شده است. همچنين پاداش اعطاء شده در اين فرايند را نمي‌توان از باب «مُراهنه» (گروگذاري) دانست و به‌تبع، وجود «بردوباخت مالي» نيز در آن منتفي است. عدم موفقيت در استخراج نيز به معناي بازنده بودن استخراج‌كننده نيست و رقابت موجود در آن به‌مانند جعاله عام بوده و «مسابقه» نامشروعي اتفاق نمي‌افتد؛ چه اينكه، قوام مسابقه به وجود رقيب به‌شرط‌شيء است، حال‌آنكه در استخراج رمزارزها وجود رقيب لابشرط است. ميزان «ريسك» موجود در استخراج به اندازه عمل پرخطر قمار غيرمتعارف نبوده و ازهمين‌روي، نمي‌توان آن را «شانسي» دانست. همچنين تلاش‌هايي كه براي استخراج صورت مي‌گيرد، معناي «مَيسر» بودن را از آن دورتر كرده است. بر اساس يافته‌هاي اين پژوهش، ادعاي قمار بودن استخراج رمزارزها پذيرفتني نيست. واضح است كه نتايج مذكور، به معناي مشروعيت فرايند يادشده نيست، بلكه در اين خصوص، چالش‌هاي ديگري همچون «اكل مال به باطل بودن» و «ماليت نداشتن» رمزارزها وجود دارد كه اهل پژوهش را به تتبع فرامي‌خواند.