مقايسه چند حالت واسنجي معادله هارگريوز براي تخمين تبخيرتعرق (مطالعه موردي: ايستگاه‌هاي سينوپتيك شيراز و زرقان در استان فارس)

زمينه و هدف: معادله هارگريوز يكي از ساده‌ترين روش‌هاي تخمين تبخيرتعرق پتانسيل گياه مرجع است كه داراي دو ضريب ثابت 17.8 و 0.0023 مي‌باشد. اين معادله در بسياري از تحقيقات انجام شده در دنيا برمبناي داده‌هاي لايسي‌متر و يا معادله پنمن مانتيت واسنجي شده است. هدف اصلي از اين تحقيق واسنجي و ارزيابي معادله هارگريوز از سه حالت مختلف بر مبناي معادله پنمن مانتيت براي دو ايستگاه سينوپتيك شيراز و زرقان در استان فارس مي‌باشد.روش پژوهش: در اين تحقيق معادله هارگريوز در سه حالت مختلف برمبناي معادله پنمن مانتيت براي دو ايستگاه‌هاي سينوپتيك شيراز و زرقان در استان فارس واسنجي و ارزيابي گرديد. در حالت اول (H1) به جاي استفاده از ميانگين دماي ماهانه در معادله اصلي هارگريوز، از دماي موثر ماهانه استفاده شد و همچنين ضرايب 0.0023 و 17.8 نيز واسنجي شدند. دماي مؤثر ماهانه تابعي از دماي حداكثر و دماي حداقل ماهانه است و ضريب ثابتي دارد كه در مرحله واسنجي بايد تعيين گردد. در حالت دوم (H2) از معادله اوليه هارگريوز استفاده شد و ضرايب ثابت 0.0023 و 17.8 واسنجي شدند و در حالت سوم (H3) فقط ضريب ثابت 0.0023 واسنجي شد. براي انجام اين تحقيق از 25 سال داده‌هاي هواشناسي ماهانه ايستگاه‌هاي سينوپتيك شيراز و زرقان طي سال‌هاي 1367 تا 1391 براي واسنجي ضرايب حالت‌هاي ذكر شده اول تا سوم استفاده شد و ضرايب مورد نظر در هر ايستگاه و براي هر ماه سال به طور جداگانه با استفاده از گزينه Solver نرم‌افزار اكسل تعيين شدند. سپس از ده سال داده‌هاي هواشناسي ماهانه ايستگاه‌هاي هواشناسي شيراز و زرقان طي سال‌هاي 1392 تا 1401 براي ارزييابي نتايج استفاده شد. براي مقايسه نتايج در هر دو مرحله واسنجي و ارزيابي از مجذور ميانگين مربعات خطا (RMSE)، مجذور ميانگين خطاي نرمال شده (NRMSE)، ميانگين انحراف خطا (MBE) و ضريب كارايي مدل (EF) استفاده شد.يافته‌ها: نتايج در هر دو ايستگاه شيراز و زرقان و مراحل واسنجي و ارزيابي نشان داد كه حالت سوم (H3) تخمين معادله هارگريوز يعني تنها تعيين ضريبي به جاي ضريب ثابت 0.0023 مناسب‌تر از حالت‌هاي ديگر است. مقدار اين ضريب نيز در ماه‌هاي مختلف سال در دو ايستگاه بين 0.0022 تا 0.0027 به دست آمد.نتايج: نتايج نشان داد كه همانند بسياري از تحقيقات انجام شده قبلي مناسب‌تر است كه براي استفاده از معادله هارگريوز جهت محاسبه تبخيرتعرق، ضرايب اين معادله براي منطقه موردمطالعه واسنجي گردد. ازطرف‌ديگر نتايج نشان داد كه استفاده از دماي مؤثر ماهانه در تخمين تبخيرتعرق از معادله هارگريوز منجر به بهبود قابل توجه تخمين تبخيرتعرق نخواهد شد.