اثر تاريخ‌هاي مختلف كشت و تغيير اقليم بر تبخير و تعرق گندم بهاره دشت قزوين (2021-2100)

زمينه و هدف: پيش بيني تاثيرات تغييرات اقليمي بر توليدات كشاورزي در دوره‌هاي آتي به منظور تامين امنيت غذايي گياه استراتژيك گندم كه در معاهدات بين المللي نقش اساسي دارد، امري ضروري است. مدل‌هاي مولد داده هاي مصنوعي آب و هوايي مانند مدل‌هاي معتبرGCM ، به منظور بررسي اثرات پديده تغيير اقليم بر سيستم‌هاي مختلف استفاده مي‌شوند و قادرند پارامترهاي اقليمي را براي يك دوره طولاني مدت با استفاده از سناريو‌هاي تاييد شده هيات بين دولتي تغيير اقليممدل‌سازي نمايند. در پژوهش حاضر، دو منبع اطلاعاتي LARS-WG و DKRZ در توليد داده‌هاي تغيير اقليم دشت قزوين در بازه زماني 2021-2100 استفاده شد سپس مقادير تبخير-تعرق واقعي گندم بهاره رقم پارسي به وسيله مدل Aquacrop در تاريخ‌هاي كشت متفاوت محاسبه و ميزان تغييرات آن‌ها نسبت به دوره پايه بررسي شد.روش پژوهش: در پژوهش حاضر، از داده هاي حاصل از پايگاه اطلاعاتي تحت وب DKRZ و مدلLARS-WG ، براي محاسبه سه متغير دماي كمينه، دماي بيشينه و بارش، مربوط به ايستگاه همديدي قزوين و پنج مدل گردش عمومي جو گزارش پنجم IPCC (EC-EARTH, GFDL-CM3, HadGEM2-ES, MIROC5, MPI-ESM-MR) تحت دو سناريو انتشار 5/4و 5/8 در دورهاي آتي (2021-2040، 2041-2060، 2061-2080، 2081-2100) استفاده شد. با استفاده از داده هاي به دست آمده و به‌كارگيري مدل Aquacrop، مقدار تبخير-تعرق واقعي گندم بهاره در 5 تاريخ‌ كشت متفاوت (15 بهمن، 1 اسفند، 15 اسفند، 1 فروردين و 15 فروردين) محاسبه و ميزان تغييرات آن‌ها نسبت به دوره پايه بررسي شد و تاريخي كه اگر كشت در آن صورت گيرد منجر به بيشترين تبخير-تعرق واقعي و كمترين تبخير-تعرق واقعي مي‌شود؛ معرفي شده است.يافته ها: مشاهدات نشان مي دهد با كشت در تاريخ 15 بهمن و 1 اسفند تحت شرايط اقليمي حاصل از مدل LARS-WG در سناريو 5/4؛ در دوره آتي (2021-2040) تبخير تعرق نسبت به مقدار آن در دوره پايه افزايش مي‌يابد اما در دوره هاي (2041-2060، 2061-2080 و 2081-2100) و در سناريو 5/4و 5/8 حاصل از مدل LARS-WG ميانگين تبخيرتعرق واقعي نسبت به مقدار آن در دوره پايه كاهش خواهد داشت. پايگاه اطلاعاتي DKRZ تحت سناريوهاي 5/4 و 5/8، در هر 4 دوره آتي، كاهش ميانگين تبخيرتعرق واقعي نسبت به مقدار آن در دوره پايه براي اين دو تاريخ را پيش بيني مي كند. با كاشت در تاريخ هاي 15 اسفند، 1 فروردين و 15 فروردين، طبق نتايج حاصل از شرايط اقليمي مدل LARS-WG و پايگاه اطلاعاتي DKRZ تحت سناريوهاي 5/4 و 5/8، در هر 4 دوره آتي؛ ميانگين تبخيرتعرق واقعي نسبت به مقدار آن در دوره پايه كاهش خواهد داشت.نتايج: نتايج نشان مي دهد ميانگين تبخير-تعرق واقعي نسبت به مقدار آن در دوره پايه، در دو تاريخ 15 بهمن ماه و 1 اسفند ماه در دوره 2021-2040 در شرايط اقليمي حاصل از مدل LARS-WG تحت سناريو 5/4 افزايش خواهد داشت. اگر كشت در بقيه تاريخ‌ها صورت پذيرد، طبق نتايج حاصل از شرايط اقليمي مدل LARS-WG و پايگاه اطلاعاتي DKRZ تحت سناريوهاي 5/4 و 5/8، در هر 4 دوره آتي ميانگين تبخير-تعرق واقعي نسبت به مقدار آن در دوره پايه كاهش خواهد داشت. بيشترين تبخير-تعرق در دوره‌هاي آتي، با كشت در تاريخ 15 فروردين، تحت شرايط اقليمي حاصل از مدل LARS-WG تحت سناريو 5/4 و در دوره‌ 2021-2040 اتفاق مي‌افتد. مقدار آن برابر 9/289 ميلي‌متر (با انحراف معيار 33/18 ميلي‌متر) است. كمترين تبخير-تعرق در دوره‌هاي آتي با كشت در تاريخ 15 بهمن، تحت شرايط اقليمي حاصل از پايگاه اطلاعاتي DKRZ تحت سناريو 5/8 و در دوره‌ 2081-2100 اتفاق مي افتد كه مقدار آن برابر 6/166 ميلي‌متر (با انحراف معيار 82/5 ميلي‌متر) مي باشد.