اندازه‌گيري آب مصرفي ارقام اميدبخش برنج با استفاده از ميني‌لايسيمترهاي استوانه‌اي در شهرستان آمل

زمينه و هدف: برنج يكي از مهم ترين محصولات كشاورزي در جهان است. كشت برنج در ايران از اهميت اقتصادي و اجتماعي بالايي برخوردار است. استان مازندران يكي از مهم ترين مراكز توليد برنج در كشور است كه 44 درصد از توليد برنج كشور را به خود اختصاص داده است. با توجه به مصرف زياد آب در بخش كشاورزي، استفاده بهينه از منابع آبي در كشاورزي ضروري است. آب مورد نياز برنج رابطه مستقيمي با تبخير و تعرق دارد. مطمئن ترين روش براي محاسبه تبخير و تعرق، استفاده از لايسيمتر است. هدف از اين آزمايش محاسبه تبخير و تعرق ارقام مختلف برنج با استفاده از ميني لايسيمتر و معرفي بهترين رقم براي كشت مي باشد.روش پژوهش: اين آزمايش در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار و يازده تيمار در سال زراعي 1399 در موسسه تحقيقات برنج ايران-آمل انجام شد. تيمارها شامل ارقام مختلف برنج در 11 سطح T1: AR2، T2: AR6، T3: AHS، T4: DAH، T5: 1117، T6: 952، T7: 956، T8: E104، T9: S715، T10: طارم و T11: شيرودي بودند. ميني لايسيمترهاي ته باز و ته بسته داراي قطر 60 سانتي متر و ارتفاع 50 سانتي متر بودند. خاك مزرعه از عمق 0 تا 30 سانتي متر نمونه برداري و در آزمايشگاه بررسي شد. تاريخ كاشت در تمامي ارقام برنج مشابه بود. تراكم كشت نشاءها 20 ×20 سانتي متر بود و 7 نشاء در لايسيمتر قرار گرفتند. لايسيمترها 6 سانتي متر بالاتر از سطح زمين در خاك قرار گرفتند. بذرها در خزانه كاشته شدند و نشاءها پس از 30-35 روز (پس از 3-4 برگي و ارتفاع 25-20 سانتي متر) در لايسيمتر قرار گرفتند. مديريت آب در لايسيمتر به صورت غرقابي (5 سانتي متر) بود. در نهايت، تحليل واريانس داده‌هاي به‌دست‌آمده با استفاده از نرم‌افزار SAS انجام شد و ميانگين تيمارها از طريق آزمون حداقل تفاوت معني‌دار (LSD) در سطح احتمال پنج درصد مقايسه شد.يافته‌ها: نتايج نشان داد كه ارقام و لاين هاي مختلف برنج بر نفوذ، تبخير و تعرق، عملكرد و مصرف آب مؤثر بوده و از نظر آماري در سطح احتمال يك درصد معني‌دار بودند. بيشترين و كمترين مقدار تبخير و تعرق به ترتيب با ميانگين هاي 4938.7 و 3747 متر مكعب در هكتار متعلق به تيمارهاي T9 و T5 بود. حداكثر و حداقل ميزان عملكرد به ترتيب با ميانگين هاي 7773.7 و 2938.1 كيلوگرم در هكتار متعلق به تيمارهاي T8 و T6 بود. بيشترين و كمترين مقدار نفوذ عمقي به ترتيب با ميانگين هاي 303.3 و 185.3 ميلي متر در تيمارهاي T9 و T5 مشاهده شد. بيشترين و كمترين ميزان آب كاربردي به ترتيب با ميانگين هاي 9972 و 7600.3 مترمكعب در هكتار متعلق به تيمارهاي T9 و T5 بود. بيشترين و كمترين بهره وري آب به ترتيب با ميانگين هاي 0.98 تا 0.3 كيلوگرم بر متر مكعب مربوط به تيمارهاي T8 و T9 بود. نتايج نشان داد كه طول دوره رشد گياه در ارقام و لاين هاي مورد آزمايش متفاوت بوده و بر ميزان مصرف آب مؤثر است.نتايج: در نهايت، در شرايط نرمال منطقه، لاين E104 به دليل توليد حداكثر عملكرد دانه به عنوان بهترين تيمار معرفي مي شود، ضمن اينكه در شرايط كم آبي، لاين 1117 به دليل مصرف آب كمتر، جهت كاشت توصيه مي شود.