ارزيابي اثر بازدارندگي اكسيد مس بر رشد و تراكم ريشه درمجاورت گسيلنده در آبياري زيرسطحي

زمينه و هدف: با توجه به رشد جمعيت و افزايش تقاضاي جهاني به مواد غذايي، استفاده صحيح از منابع آب و خاك به ويژه در مناطق خشك و نيمه خشك امري ضروري و اجتناب ناپذير است. تامين منابع آب در اراضي زراعي و باغي به روش آبياري سفالي از ديرباز در مناطق خشك و نيمه خشك ايران مرسوم بوده است. با اين وجود يكي از موانع توسعه اين روش گرفتگي نازل هاي سفالي در اثر هجوم ريشه ها و مسدود شدن منافذ ناشي از رشد جلبك ها، قارچ ها و باكتري ها مي باشد. ارائه راه‌حل كاربردي در مبارزه با هجوم ريشه به سمت ديواره نازل هاي آبياري زيرسطحي سفالي (كپسول رسي متخلخل) از اهداف اصلي مقاله حاضر است. اين تحقيق به دنبال بررسي اثر اكسيد مس افزوده شده به ديواره كپسول هاي رسي متخلخل در مهار هجوم ريشه است.روش پژوهش: اين پژوهش با هدف كاهش تراكم و توزيع ريشه‌ها در مجاورت كپسول هاي رسي متخلخل، با بررسي اثر اكسيد مس در ديواره نازل سفالي به عنوان يك ماده بازدارنده حركت ريشه در قالب طرح كاملاً تصادفي با 4 تيمار با غلظت هاي صفر (شاهد)، ppm 1000 ، ppm 5000 و ppm10000 مس) در 3 تكرار در گلخانه تحقيقاتي دانشگاه تربيت مدرس در سال 1401 بر روي گياه فلفل دلمه اي رقم 302 انجام شد. در اين آزمايش اندازه‌گيري حجم، طول و وزن خشك ريشه، وزن تر برگ و ساقه، وزن خشك برگ و ساقه و نسبت وزن خشك برگ/ريشه در پايان مرحله رشد رويشي گياه فلفل دلمه‌اي انجام شد.يافته‌ها: نتايج نشان داد كه سطوح مس بر حجم و طول ريشه گياه فلفل دلمه اي تاثير معني داري نداشته است، اما بر وزن خشك ريشه تاثير معني داري داشت. بيشترين وزن خشك ريشه ( 3.27 گرم) در سطح احتمال 5 درصد مربوط به سطح ppm 10000 سولفات مس بدست آمد. همچنين نتايج بررسي سيستم توزيع ريشه نشان داد كه پراكنش توزيع ريشه در تيمار شاهد در همه جهت يكسان بوده است در حالي كه در تيمار ppm 10000 سولفات مس اين پراكنش در اطراف ديواره كپسول رسي متخلخل به شدت محدود شده بود به طوري كه بيشترين تجمع ريشه به دور گسيلنده‌ها مربوط به تيمار شاهد و كمترين تجمع ريشه در تيمار ppm 10000 قابل مشاهده بود. نتايج نشان داد، كپسول‌هاي رسي متخلخل در تيمار شاهد به شدت مورد هجوم ريشه گياه قرار گرفته بودند و ريشه ها بطور كامل دور كپسول هاي رسي متخلخل را احاطه كرده بودند. بنابراين افزودن سولفات مس به ديواره كپسول رسي متخلخل و تثبيت آن در منافذ آن به صورت اكسيد مس، اثرات مثبتي در مهار هجوم ريشه گياه به نازل هاي سفالي به همراه داشته است.نتيجه‌گيري: نتايج نشان داد كه افزايش غلظت اكسيد مس در ديواره سراميكي كپسول رسي متخلخل، توانسته بود از چسبانندگي ريشه به ديواره بكاهد. در برش عرضي گلدان ها هجوم و تراكم ريشه روي سطح كپسول رسي متخلخل شاهد بصورت ملموسي قابل رويت و مشاهده بود. در حالي كه كمترين تراكم ريشه اطراف كپسول‌هاي رسي متخلخل مربوط به تيمار ppm 10000 مشاهده شد.