كاربرد نظريه رفتار برنامه‌ريزي‌شده در پيشگويي عوامل مؤثر بر انتخاب نوع زايمان زنان باردار مراجعه‌كننده به مراكز جامع سلامت مراكز جامع سلامت

زمينه و هدف: شيوع بالاي سزارين يك نگراني بهداشتي در سطح جهاني به ويژه در ايران است. با توجه به احتمال بروز عوارض ناشي از سزارين و اهميت شناسايي روند رشد اين روش زايمان پژوهش حاضر با هدف تعيين عوامل مؤثر بر قصد رفتاري و انتخاب نوع زايمان توسط زنان باردار شهرستان بجنورد بر اساس نظريه رفتار برنامه‌ريزي‌شده صورت گرفت. مواد و روش‌ها: مطالعه حاضر از نوع مقطعي در سال ۱۴۰۰ روي ۳۶۹ زنان باردار شكم اول مراجعه‌كننده به مراكز جامع سلامت شهرستان بجنورد انجام شد. روش نمونه‌گيري به‌صورت چندمرحله‌اي بود. ابزار گردآوري اطلاعات، پرسشنامه‌اي مبتني بر نظريه رفتار برنامه‌ريزي‌شده بود. تحليل داده‌ها در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۱ توسط آزمون‌هاي آماري رگرسيون لجستيك، كاي اسكوئر و من ويتني انجام شد. يافته‌ها: ۷۲/۶ درصد شركت‌كنندگان قصد انجام زايمان به روش طبيعي و ۲۷/۴ درصد زايمان سزارين را داشتند. افرادي كه قصد زايمان طبيعي داشته‌اند به‌طور معني‌داري آگاهي بهتر، نگرش مثبت‌تر نسبت به زايمان طبيعي و كنترل رفتاري درك شده بهتري داشته‌اند (۰/۰۰۱ P). دو سازه‌ي نگرش (۰/۲۳۴- =β) و كنترل رفتاري درك شده (۰/۲۱۵- =β) بيشترين پيشگويي كنندگي منفي و معني‌دار قصد رفتاري انجام زايمان سزارين را داشتند (۰/۰۰۱ P). نتايج حاصل از هنجارهاي ذهني نشان داد كه نظر پزشك و رسانه هاي جمعي به ترتيب بيشترين وكمترين تاثير در انتخاب نوع زايمان در زنان باردار داشتند. سازه‌هاي نظريه رفتار برنامه‌ريزي‌شده روي ‌هم ۱۷/۲ واريانس قصد زايمان طبيعي در زنان باردار را پيشگويي مي‌كردند. نتيجه‌گيري: نظريه رفتار برنامه‌ريزي‌شده مي‌تواند با شناسايي عوامل قصد زنان باردار در انتخاب زايمان طبيعي موثر باشد. با آموزش و مداخلات در سازه‌ي نگرش و كنترل رفتاري درك شده جهت كاهش ميزان سزارين به زنان باردار با استفاده از اين نظريه مناسب است.