ارزيابي برهمكنش ژنوتيپ × محيط در ژنوتيپ‌هاي آفتابگردان دانه روغني تحت شرايط آبياري ‏نرمال و محدود با روش باي‌پلات ‏GGE

با گسترش حجم داده‌ها، سرعت و دقت در ارزيابي‌هاي به‌نژادي از اهميت بسزايي برخوردار مي‌باشد. روش‌هاي آماري چند متغيره، مانند GGE، با كاهش حجم داده و پيچيدگي‌هاي محاسباتي، كمك شاياني در اين راستا مي‌نمايند. استفاده از GGE جهت معرفي ژنوتيپ‌هايي كه داراي بيشترين سازگاري و بالاترين عملكرد هستند، سودمند ارزيابي شده است. به منظور معرفي ژنوتيپ پايدار با سازگاري بالا به تنش خشكي، 100 ژنوتيپ آفتابگردان دانه روغني در قالب طرح لاتيس ساده 10 × 10 طي دو سال زراعي (1392-1393) در شرايط آبياري نرمال و محدود ارزيابي شدند. نتايج تجزيه واريانس مركب نشان داد بين ژنوتيپ‌ها از نظر صفات آگرومورفولوژيك مورد ارزيابي اختلاف آماري معني‌دار وجود دارد. بر اساس ارزيابي گرافيكي برهمكنش ژنوتيپ × محيط با GGEbiplot از برنامه metan تحت R، ژنوتيپ‌هاي شماره 57 (SDR19)، 41 (F1250/03)، 8 (254-ENSAT)، 24 (8ASB2) و 26 (H049+FSB) از نظر پايداري و عملكرد جز برترين ژنوتيپ‌ها بودند. ژنوتيپ 8 (254-ENSAT) بالاترين عملكرد را در بين تمام ژنوتيپ‌ها در تمامي محيط‌ها نشان داد. در مقابل ژنوتيپ‌ 26 (H049+FSB) بيشترين عملكرد را در محيط‌هاي Y1D (سال اول- آبياري محدود) و Y1N (سال اول- آبياري نرمال) و ژنوتيپ‌هاي 57 (SDR19)، 41 (F1250/03) و 24 (8ASB2) بيشترين عملكرد را در محيط‌هاي Y2D (سال دوم آبياري محدود) و Y2N (سال دوم- آبياري نرمال) نشان دادند. بر اساس نتايج از ژنوتيپ‌ شماره 8 با عملكرد بالا و پايدار در تمام محيط‌ها مي‌توان به عنوان والد در توسعه هيبريدهاي پرمحصول و متحمل به تنش استفاده كرد. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد باي‌پلات GGE روش آماري سودمندي در جهت دستيابي به نتايج كاربردي و دقيق مي‌باشد.