بررسي اثر تنش خشكي بر برخي ژنوتيپ‌هاي كلزا‎ ‎در شرايط كشت بافت و مزرعه

كلزا يكي از مهمترين گياهان روغني در جهان است كه به دليل اهميت واردات روغن توسعه‌ي كشت آن مورد توجه قرار گرفته است. اين تحقيق به‌منظور بررسي اثر تنش خشكي بر ژنوتيپ‌هاي كلزا در شرايط كشت بافت و مزرعه و نيز شـناسايي ژنوتيپ‌‌هاي پايدار در مزرعه اجرا گرديد. در شرايط آزمايشگاه، واكنش 14 ژنوتيپ مختلف كلزا به القاء كالوس حاصل از كشت هيپوكوتيل و ارزيابي تحمل به خشكي ژنوتيپ‌ها با استفاده از پلي‌اتيلن گليكول 6000 در پنج سطح شامل صفر (بعنوان شاهد)، 10%، 20% ،30%، و 40% در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار بررسي شد. صفات مورد ارزيابي شامل سرعت رشد نسبي، سرعت رشد، محتواي آب نسبي و محتواي پرولين كالوس بود. در بخش مزرعه، ژنوتيپ‌ها در چهار محيط (دو سال متوالي 87-1386 در شرايط ديم و آبياري) در قالب طرح بلوك‌هاي‌ كامل تصادفي با سه تكرار مورد بررسي قرار گرفتند. نتايج كشت كالوس نشان داد كه صفات مورد ارزيابي به غير از محتواي پرولين كالوس با افزايش سطح تنش كاهش يافتند. در شرايط آزمايشگاه ژنوتيپ شماره‌ي هفت (Dante) به عنوان ژنوتيپ برتر معرفي گرديد. نتايج حاصل از تجزيه‌ي AMMI حاكي از معنادار بودن اثرات افزايشي ژنوتيپ و محيط و اثر ضربي ژنوتيپ × محيط بود. نتايج اثرات افزايشي تجمعي (تجزيه واريانس) و اثرات متقابل ضربي (تجزيه به اجزاي اصلي) نشان داد كه دو مؤلفه‌ي اول 53.02 و 33.65 درصد از واريانس اثر متقابل را براي عملكرد روغن تبيين كردند. ژنوتيپ‌هاي Dante و SLM-046 بعنوان ژنوتيپ‌هاي پايدار معرفي گرديدند.