ضمايرِ خاصِ تشبيهي، نادرترين شاخصه سبك شخصي بيدل

يكي از عوامل ديريابي و مغلق بودن آثار بيدل دهلوي گريز از سنّت‌هاي متعارف و رايج زباني و دستوري و نحو ستيزي‌هاي ابهام‌آفرين و كاربست ساختارهاي بيگانه و آشنايي‌زدايي‌شده است كه منجر به شكل‌گيري سبك شخصي و منحصر به فرد در دل كلان‌سبك‌ها مي-شود. يكي از اين ويژگي هاي سبكي شخصي، حضور «ضمايرِ خاصِ تشبيهي» به عنوان يكي از نادرترين و ابهام‌آفرين شاخصه‌هاي سبكي وي است. در اين نوع تركيب‌ها، ضميري كه به عنوان مضاف‌اليه به كار مي‌رود، ديگر متعلق به مضاف نيست، بلكه خود مضاف است. نويسندگان در اين جستار، ضماير خاص تشبيهي را در اشعار بيدل دهلوي به شيوۀ توصيفي و تحليلي مورد مطالعه قرار داده‌اند. دستاوردهاي پژوهش نشان مي‌دهد كه بيدل دهلوي در آثار خود به شكل بي‌سابقه و با بسامد بالا از ضماير شخصي جدا و پيوستۀ اول شخص و دوم شخص، به عنوان مشبّه و براي عينيت‌بخشي استفاده مي‌كند. هدف از كاربرد اين گونه تشبيهات، عينيت بخشي به بنيادي-ترين اصل عرفاني بيدل، يعني عجز و ناتواني نوع بشري در مقابل معشوق ازلي است و بيدل براي اين منظور از عناصري نظير: غبار، حباب، شبنم، قطره و... استفاده مي‌كند و در اين ميان به ترتيب كاربست ضماير متصل اول شخص (= َم) و منفصل (من و ما) بيشترين بسامد و ضماير متصل دوم شخص (= َت) و منفصل (تو) و (شما) بسامد كمتري نسبت به ضماير اول شخص داشته‌اند.