اسم‌‌سازي و استعاره دستوري در داستان «شلغم ميوۀ بهشته» از علي‌‌محمّد افغاني

عامه، واقعيت ذهني را با تجربۀ عيني بيان مي‌‌كنند و براي انتقال، از جايگزيني يك ابزار دستوري به جاي يك ابزار ديگر بهره مي‌‌گيرند. بسامد اين جايگزيني استعاري مي‌‌تواند نشانه‌‌اي سبكي باشد. اين جستار توصيفي- تحليلي، بر اساس نظريه نقش‌‌گرايي، فرايندها و استعاره‌‌هاي دستوري داستان «شلغم ميوۀ بهشته» نوشتۀ علي‌‌محمّد افغاني را، بررسي نموده‌‌است. اين داستان از آثار رواييِ واقع‌‌گراست كه بر محور زبان استعاري مي‌‌چرخد و هر سه نوع استعاره دستوري (ا‌‌‌‌نديشگاني، بينافردي و متني) در آن ديده مي‌‌شود. بازنمايي تجربه در گفتگوي مشاركان اين داستان، بيشتر بر پايۀ انتقال فرايند ذهني به مادي است؛ زيرا نويسنده مي‌‌داند كه با استفاده از نظام گذرايي استعارۀ دستوري، مفاهيم انتزاعي و ذهني، براي مخاطب عام قابل فهم‌‌تر مي‌‌شود؛ اما، انتقال و جابه‌‌جايي فرايندهاي مادي به ذهني در كمترين مقدار خود در اين اثر نمود دارد و دليل انعكاس افعال به شكل مادي، شفافيت و صريح ‌‌بودن است و نويسنده نخواسته است كه تجربۀ خود را نيازمند تأويل و تفسير كند (جدول فراواني ارائه شده است). افغاني با توجه به معناي ذهني و نمود تجربۀ بيروني آن، از فعلي عملگرا كه بار معنايي كنش را به درستي انتقال دهد، استفاده مي‌‌كند و در بازنمايي حالات حاكم بر كنشگران متأثر از گفتگوي موجود طبقۀ كاربران است. در اين رمان، بيشتر با اسم‌‌سازي كه اصلي‌‌ترين نمود استعارۀ گذرايي است، فرايندها (افعال)، به صورت استعاري به اسم تبديل شده‌‌اند و نويسنده با اين انتقال در نوع دستوري، باعث برجستگي پيام و سخن مشاركان شده ‌‌است. در اين اثر، معناي انديشگاني هم ناظر بر تجربه‌‌هاي نويسنده از دنياي بيرون است.