ديه و ارش زوال تبعي منافع ناشي از زوال منافع اختصاصي مغز

زمينه و هدف: مغز به‌ عنوان اصلي ‎ترين عضو بدن داراي منافع اختصاصي و اشتراكي قابل توجهي است و اساسا هيچ فعاليتي در بدن بدون كنترل مغز رخ نمي‌ دهد. آسيب به مغز نوعاً موجب از بين رفتن بخشي از منافع اختصاصي و به تبع آن از بين رفتن منافع اشتراكي مي ‎گردد به‌ عنوان مثال ضربه به جمجمه منجر به حالت كما گرديده و به تبع آن، منافع اعضاي ديگر مانند دست و پا نيز سلب مي‌ گردد. در اين‌ حالت اين پرسش مطرح مي‌شود كه آيا فقط زوال هوشياري، موضوع ديه و ارش است يا علاوه بر آن بر زوال تبعي منافع دست و پا نيز ديه و ارش تعلق مي‎گيرد؟ اين موضوع مورد كنكاش فقهي قرار نگرفته و اين در حالي است كه از موارد شايع در جنايات و تصادفات به شمار مي‎ آيد. تحقيق حاضر در جهت بررسي ديه و ارش زوال تبعي منافع نگاشته شده است.مواد و روش‌ها: پژوهش پيش‌رو موضوع مذكور را از لحاظ فقهي براساس شيوه تحليلي توصيفي مورد بررسي قرار داده و در بخش بررسي ادله، تا حدودي، انتقادي است. منابع اصلي آن كتب و مقالات فقهي است و در موضوع‌ شناسي از منابع پزشكي نيز استفاده شده است.يافته‌ها: در اين مسئله دو رويكرد وجود دارد: برخي با توجه به اين كه منافع فعلي اعضا، موضوع ادله ديه و ارش است هرگونه سلب منفعت از عضو را موضوع ديه و ارش مي ‌دانند و در مقابل از منظر برخي فقط زوال منافعِ شاني موضوع ادله ديه و ارش است. بر اساس رويكرد دوم زوال منفعت در صورتي موضوع ديه و ارش است كه آسيب، موجب زوال منافع از خود عضو شده باشد ولي سلب انتفاع از عضو سالم به دليل مانع خارجي موضوع ديه يا ارش نيست. بررسي ادله نشان مي‎ دهد اين ديدگاه استوارتر است.