بهينه‌سازي جيره دام‌ با تأكيد بر كاهش انتشار گازهاي گلخانه‌اي: مطالعه موردي يك واحد پرورش صنعتي گاوهاي شيري هلشتاين در ساري

مقدمه و هدف: گرمايش زمين و نقش گازهاي گلخانه‌اي در ايجاد آن، يكي از موضوعات مهم مورد بررسي در بسياري از مطالعات داخلي و خارجي مي‌باشد. از جمله عوامل ايجاد كننده‌ اين گازها، فعاليت هاي دامپروري است. دو روش عمده‌ انتشار اين گازها از دام از طريق دفع مدفوع و نيز دفع گازهاي روده‌اي مي‌باشد. در مطالعه حاضر، علاوه بر تعيين جيره بهينه گاوهاي شيري مبتني بر هدف حداقل سازي هزينه جيره، جيره ي بهينه اي در راستاي كاهش انتشار گازهاي گلخانه اي نيز تعيين و نتايج آنها مورد مقايسه قرار مي گيرد. مواد و روش ها: در اين مطالعه، به منظور تعيين جيره‌ بهينه سازگار با اهداف زيست‌محيطي براي گاوهاي شيري نژاد هلشتاين با وزن 600 كيلوگرم و توليد متوسط 30 كيلوگرم شير در روز در يك واحد گاوداري صنعتي در ساري و مقايسه آن با جيره بهينه حاصل از الگو هاي متعارف تعيين جيره كه مبتني بر كمينه سازي هزينه جيره بوده اند، دو الگوي برنامه‌ريزي رياضي حل شد. يافته ها: طبق نتايج به دست آمده در شرايط تعيين جيره بهينه مبتني بر هدف بر كمينه‌سازي هزينه هاي جيره، تفاله‌ چغندر، سبوس گندم، كاه گندم و جو به ترتيب با مقادير  (825/15)، (912/7)، (912/7) و (723/7) كيلوگرم در روز، بيشترين سهم را از آن خود مي‌كنند. به منظور كاهش انتشار گازهاي گلخانه اي در سناريوهاي مختلف هزينه، موادي مانند سيلوي ذرت، تفاله چغندر و سبوس گندم سهم بالاتري نسبت به ساير مواد دارند. جو و كاه گندم نيز از موادي بوده كه براي كاهش بيشتر گازهاي گلخانه اي در جيره كاهش مي يابند. برمبناي نتايج، به منظور كاهش 6/26 درصدي در انتشار گازهاي گلخانه اي لازم است هزينه اي در حدود 20 درصد بالاتر از هزينه حاصل از مدل هاي متعارف صرف نمود. بحث و نتيجه گيري:  در مجموع مي توان گفت استفاده از مدل هاي متعارف تعيين جيره كه مبتني بر كمينه‌سازي هزينه جيره هستند و عدم توجه به كاهش تبعات زيست محيطي نظير انتشار گازهاي گلخانه اي، منجر به انتخاب جيره اي نامناسب از بعد زيست محيطي مي شود.