اثر عضويت در موافقت‌نامه‌هاي تجاري بر تراز تجاري دوجانبه كشاورزي ايران

مقدمه و هدف: امروزه عضويت كشورها در موافقنامه‌هاي تجاري با تسهيل تجارت از راه مقررات‌زدايي، برچيدن مرزهاي تعرفه‌اي و حمايتي، يكپارچه‌سازي هرچه بيشتر بازارهاي ملي و منطقه‌اي و امكان دسترسي به بازارهاي مختلف، فضاي جديدي را براي مسير حركت اقتصادي كشورهاي مختلف گشوده است. اما با وجود تمام مزاياي بيان شده براي موافقت‌نامه‌ها در تسهيل شرايط تجارت، وضعيت تعادل تجاري بين كشورها در بخش‌هاي مختلف اقتصادي در پي عضويت در توافقنامه‌ها روشن نيست.مواد و روش ها: از اين‌رو، در اين مقاله، تأثير عضويت ايران در موافقتنامه‌هاي ترجيحات تجاري منطقه‌اي، نظام جهاني ترجيحات تجاري و سازمان همكاري‌هاي اقتصادي بر تراز تجاري دوجانبه بخش كشاورزي ايران با 45 شريك تجاري اصلي با استفاده از الگوي جاذبه در دوره زماني 2017-2001 مورد بررسي قرار گرفت.يافته ها: بر اساس نتايج، عضويت ايران در توافقنامه‌هاي تجاري به طور معني‌داري موجب تضعيف تراز تجاري كشاورزي ايران شده است. همچنين، متغيرهاي درآمد (0.997) و جمعيت شركاي تجاري (2.013)، پردرآمد بودن شركاي تجاري و مرز زميني مشترك اثري مثبت و معني‌دار و متغيرهاي نرخ ارز (0.690-)، درآمد ايران (1.005-)، فاصله و بحران مالي جهاني اثري منفي و معني دار بر تراز تجاري كشاورزي ايران داشته‌اند. بحث و نتيجه گيري: پيشنهاد مي‌شود كه با توجه به معني‌داري و تأثير مثبت مرز زميني مشترك، بازارهاي كشورهاي همسايه كه از شباهت و نزديكي بيشتري برخوردارند، در تقويت پيمان‌ها و اجراي استراتژي‌هاي تثبيت و توسعه بازار بيش از پيش مورد توجه قرار گيرند تا از اين طريق امكان كاهش تعرفه‌ها و ساير هزينه‌هاي مبادله فراهم آيد.