اثر اسيدهاي هيوميك استخراج شده از منابع آلي بر اشكال نيتروژن، فسفر و پتاسيم قابل دسترس در يك خاك آهكي

سابقه و هدف: بررسي‌ها نشان مي‌دهد در بيش از 60 درصد از اراضي زير كشت كشور، ميزان كربن آلي كمتر از 1 درصد بوده و به دليل آهكي بودن اغلب خاك‌ها، عناصر غذايي به شكل نا‌محلول و غير قابل جذب براي گياه هستند. يكي از راهكارهاي موثر در اين شرايط استفاده از اسيد هيوميك است كه به دليل آن كه بخش فعال منابع آلي محسوب مي‌شود، كارايي استفاده بالاتري نسبت به ساير كود‌هاي آلي دارد. اين تركيب از منابع طبيعي بسيار متنوعي نظير خاك، كمپوست، لئوناردايت (ليگنايت ‌اكسيد‌شده)، رسوبات درياچه‌ها و رودخانه‌ها، پيت و انواع زغال سنگ‌ها استخراج مي‌شود.مواد و روش‌ها: در مطالعه حاضر ابتدا اسيد هيوميك از پنج منبع آلي (كمپوست كود گاوي، كمپوست زباله شهري، ورمي‌كمپوست، كود گوسفندي و كود مرغي) استخراج شد. سپس، اثر سطوح غلظتي 0، 0.25، 0.5 و 1 گرم اسيد هيوميك در كيلو‌گرم خاك بر اشكال نيتروژن، فسفر و پتاسيم قابل دسترس در يك خاك آهكي در شرايط انكوباسيون (دماي 25 درجه سانتيگراد و رطوبت ظرفيت زراعي) به مدت 70 روز مورد بررسي قرار گرفت. يافته‌ها: بيشترين و كمترين مقدار نيتروژن، فسفر و پتاسيم به ترتيب مربوط به منابع آلي كود مرغي و ورمي‌كمپوست بود. اثر نوع و غلظت‌هاي مختلف اسيد هيوميك استخراج شده از منابع آلي بر نيترات و آمونيوم، فسفر و پتاسيم قابل دسترس خاك در سطح احتمال يك درصد معني‌دار شد (0.01 gt; P). بالا‌ترين مقدار نيترات در سطح 1 گرم در كيلوگرم اسيد هيوميك كود مرغي (234.53 ميلي‌گرم در كيلوگرم ) حدود 10 برابر مقدار آن در نمونه شاهد (23.97 ميلي‌گرم در كيلوگرم) و بالاترين مقدار آمونيوم در سطح 1 اسيد هيوميك استخراج شده از كود مرغي (144.48 ميلي‌گرم در كيلوگرم) تقريباً 5 برابر مقدار آن در شاهد (30.92 ميلي‌گرم در كيلوگرم) بود. بيشترين مقدار فسفر قابل دسترس در اسيد هيوميك 1 گرم در كيلوگرم كود مرغي (25.40 ميلي‌گرم در كيلوگرم) حاصل شد كه حدود 1.8 برابر مقدار شاهد (13.91 ميلي‌گرم در كيلوگرم) بود. بيشترين مقدار پتاسيم قابل دسترس در سطح 0.5 اسيد هيوميك كود گوسفندي (472.19 ميلي‌گرم در كيلوگرم) حدودا 1.2 برابر مقدار شاهد (394.69 ميلي‌گرم در كيلوگرم) بود. نتيجه‌گيري: به طور كلي نتايج نشان داد با افزايش غلظت اسيد‌هاي هيوميك قابليت دسترسي عناصر در خاك افزايش يافت. بيشترين اثر بر قابليت دسترسي عناصر در خاك در اسيد هيوميك كود مرغي و در سطح 1 گرم در كيلوگرم خاك مشاهده شد. به منظور تحليل بهتر و شناخت تاثير واقعي اسيد هيوميك بهتر است در مطالعات آتي محتواي نيتروژن، فسفر و پتاسيم و همينطور ساير خصوصيات اسيد هوميك‌ها هم اندازه‌گيري شوند.