جداسازي باكتري هاي تثبيت كننده نيتروژن و حل كننده فسفر از ريزوسفر چاي و تاثير مايه تلقيح آن ها بر ويژگي هاي خاك و رشد گياه

سابقه و هدف: با توجه به نياز بالاي كشور ايران به چاي و كافي نبودن مقدار توليد داخلي، استفاده از كودهاي شيميايي جهت افزايش توليد در واحد سطح رو به افزايش است. كاربرد طولاني مدت كودهاي شيميايي به ويژه كودهاي نيتروژن‌دار، سبب اسيدي شدن خاك باغ‌هاي چاي شده و سلامت و كيفيت خاك را تحت تاثير قرار داده است. از اين رو، جست‌وجو براي يك روش جايگزين و كارآمد كه كارايي آن به اندازه كودهاي شيميايي باشد و ضررهاي ناشي از مصرف بي‌رويه كودهاي شيميايي را جبران نمايد، ضروري است. مواد و روش‌ها: در اين پژوهش ابتدا ريزوباكتري‌هاي بومي تثبيت كننده نيتروژن (آزوسپيريليوم) و حل كننده فسفر از ريزوسفر گياه چاي جداسازي و سپس به عنوان كود زيستي در كشت گلداني نهال‌هاي چاي هيبريد چيني در پژوهشكده چاي كشور در سال 1400 مورد استفاده قرار گرفتند. اين آزمايش در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با آرايش فاكتوريل در سه تكرار اجرا شد. فاكتورهاي آزمايش شامل pH خاك در دو سطح (65/4 و 21/5) و تيمارهاي كودي در پنج سطح شامل شاهد منفي (B)، كود شيميايي بر اساس آزمون خاك (C)، كود زيستي باكتري تثبيت كننده نيتروژن (BN)، كود زيستي باكتري حل كننده فسفر (BP) و كود زيستي داراي باكتري‌هاي تثبيت كننده نيتروژن و حل كننده فسفر (BNP) بودند. پس از گذشت سه ماه از كشت نهال چاي در گلدان-ها پيامد استفاده از اين كودهاي زيستي بر ويژگي‌هاي خاك و رشد گياه چاي مورد بررسي قرار گرفت. يافته‌ها:‌ مقدار pH خاك در تمامي تيمارهايي كه كود زيستي دريافت نمودند نسبت به تيمارهاي شاهد و كود شيميايي بيشتر بود. بيشترين و كمترين مقدار نيتروژن خاك به ترتيب در تيمارهاي BNP وB مشاهده شد. بيشترين مقدار فسفر فراهم خاك در تيمار BNP مشاهده شد كه البته اختلاف معني‌داري با تيمار و BN نداشت. مقدار پتاسيم قابل جذب خاك در تيمارهاي دريافت كننده كود زيستي و شيميايي اختلاف آماري معني‌داري را نشان نداد. بيشترين و كمترين مقدار وزن تر، وزن خشك و محصول به ترتيب در تيمارهاي BNP و B مشاهده شد. بيشترين محتواي نيتروژن و فسفر گياه به ترتيب مربوط به تيمارهاي BNP (8/4 درصد) و BP (24/0 درصد) بود. محتواي پتاسيم گياه در تيمارهاي كود زيستي بيشتر از تيمار شاهد بود، اگرچه درصد پتاسيم در تمامي تيمارهاي كود زيستي از تيمار كود شيميايي كمتر بود. نتيجه‌گيري: در اين پژوهش، تيمار كودهاي زيستي باكتري آزوسپيريليوم و حل كننده فسفر به ترتيب سبب افزايش محتواي نيتروژن و فسفر گياه چاي و خاك زيركشت آن شدند و كاربرد هم‌زمان آن‌ها سبب افزايش كارايي هردو شد. بنابراين، از آن‌جا كه اين باكتري‌ها سبب بهبود رشد گياه و ويژگيهاي خاك شدند به نظر مي‌رسد رايزوباكترهاي بومي جداشده از ريزوسفر چاي پتانسيل استفاده در باغ‌هاي چاي به عنوان كود زيستي را در راستاي كشاورزي پايدار داشته باشند. اگرچه بررسي طولاني‌مدت در شرايط مزرعه طي چند دوره‌ي رشد و همچنين فصول مختلف سال براي ارزيابي‌هاي بيشتر مورد نياز است.