شناسايي منشأ و مسير انتقال ماسه به محدوده تپه‎هاي ماسه‎اي دروازه‌قرآن يزد

بررسي و شناخت  ماسه‌هاي روان در مديريت منابع طبيعي و  كنترل مخاطرات ناشي از آن‌ها، از اهميت بالايي برخوردار است. هدف اين پژوهش، بررسي ريگزار دروازه‌قرآن، در شمال شهر يزد است كه به دليل مجاورت با شهر يزد و استفاده ازآن‌جهت توسعه گردشگري، از اهميت بالايي برخوردار است. در اين پژوهش، به‌منظور منشأيابي ماسه‌هاي روان، از داده‌هاي باد ايستگاه سينوپتيك يزد، طي يك دوره ۲۰ساله (2001-2021)، نقشه‌هاي توپوگرافي 1:50000، نقشه‌هاي زمين‌شناسي 1:100000، تصاوير ماهواره‌اي TM سال 1993 ،ETM+ سال 2008 و 2017 و مطالعات ميداني، جهت نمونه‌برداري استفاده شده است. روش تحقيق نيز بر اساس تحليل ويژگي‌هاي باد (جهت و سرعت)، كاني‌شناسي دانه‌هاي رسوبي و استفاده از تصاوير ماهواره‌اي انجام شده است. نتايج حاصل از بررسي باد در منطقه موردمطالعه نشان داد كه بادهاي شديد در فصول خشك با امتداد شمال غربي، نقش مهمي در شكل‌گيري، توسعه و جابه‌جايي ماسه‌ها ايفا مي‌كنند. بررسي كاني‌شناسي و آناليز XRF حاكي از آن است كه كاني‌هاي كوارتز و سپس كربنات‌ها با ميانگين 45 و 33 درصد بيشترين فراواني را در بين رسوبات منطقه موردمطالعه داشته و طبقه‌بندي مبتني بر انعكاس طيفي تصاوير ماهواره‌اي ماسه‌هاي روان نشان داد كه نسبت‌هاي باندي 4.5، 3.4 و 3.5 در تصاوير TM، مي‌تواند در شناسايي كاني‌هاي مذكور استفاده شود. در نهايت نتايج نشان داد كه دشت‌هاي آبرفتي و سيلابي، همراه با مخروط ‌افكنه‌هاي واقع در بخش شمال غربي و غرب محدوده اين ريگزار، منشأ اصلي تغذيه تپه‌هاي ماسه‌اي ريگ دروازه‌قرآن به شمار مي‌آيند.