توسعه حفاظت پايدار تنوع زيستي با مدل‎سازي كريدورهاي سيماي سرزمين مبتني بر تئوري مدارها

مدل‎سازي ارتباطات شبكه‎هاي زيستگاهي در برنامه‎ريزي حفاظت پايدار از تنوع ‎زيستي، يكي از اولويت‎هاي جهاني بوم‎شناسي سيماي سرزمين و امنيت بوم‎شناختي است. تخريب ساختار سيماي سرزمين با ايجاد زيستگاه‎هاي ازهم‎گسيخته و قطع اتصال در لكه‎هاي سيماي سرزمين منجر به اختلال در عملكردهاي بوم‎شناختي مي‎گردد. ازاين‌رو، هدف اين پژوهش مدل‎سازي كريدورهاي سيماي سرزمين استان خراسان جنوبي است تا بتوان از طريق ايجاد ارتباطات بين زيستگاه‎ها، پيوستگي شبكه زيستگاهي را تقويت نمود. اين امر، علي‎رغم پرهيز از مديريت جزيره‎اي مناطق تحت حفاظت، باعث حفاظت پايدار از امنيت بوم‎شناختي مي‎گردد. بدين منظور، ابتدا نقشه كيفيت زيستگاه‎هاي محدوده مطالعه مدل‎سازي شد، سپس به نقشه مقاومت زيستگاه تبديل گرديد. نقاط داغ زيستگاهي نيز از نقشه كيفيت زيستگاه با روش گتيس_ ارد جي استخراج گرديد. در گام نهايي، كريدورهاي زيستگاهي و مهم‎ترين نواحي ارتباطي بر مبناي تئوري مدارهاي الكتريكي و با استفاده از نقشه‎هاي كيفيت و مقاومت زيستگاه با نرم‎افزار رستر مبناي Circuitscape مدل‎سازي شد. نتايج نشان داد نواحي مختلف، قابليت ايجاد شدت‌جريان صفر تا 114.5 آمپر را دارا هستند كه حدود 33% معادل 4944200 هكتار از كل محدوده مطالعه را شامل مي‎‎شود كه ازاين‌بين 900 هكتار به‎‎عنوان كريدور داغ مي‎تواند تسهيلگر جريان يا جابه‌جايي گونه‎ها به شمار رود. به‌طوري‌كه حفاظت از اين كريدورها، مي‎تواند اثرات منفي گسيختگي زيستگاه‎ها را ازطريق ايجاد ارتباط بين جمعيت‎هاي جداافتاده، تا حدي جبران نمايد؛ بنابراين، براي حفاظت پايدار از تنوع ‎زيستي، توجه به كريدورهاي مهم و بهينه جهت برقراري اتصال بين زيستگاه‎ها و ممانعت از گسيختگي آن از سوي برنامه‎ريزان و متوليان امر ضروري است. نتايج اين پژوهش در استان خراسان جنوبي، مي‎تواند رهگشاي اقدامات عملياتي جهت احداث و برنامه‎ريزي حفاظت از كريدورهاي اصولي باشد و عملكرد زيستگاهي سيماي سرزمين را افزايش دهد.