مطالعه تاثيراكسين و جيبرلين بر رشد، محتواي كلروفيلي، كاروتنوئيدي و ترپنوئيدي كل در گياه افوربيا تريگونا (Euphorbia trigona Mill.)

اين پژوهش به‌منظور مطالعه تاثيراكسين و جيبرلين بر گياه افوربيا تريگونا در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي در سال 1399 در شرايط گلخانه‌اي به اجرا درآمد. پيش تيمارهايي يك دقيقه‌اي شامل تنظيم‌كننده‌هاي اكسيني نفتالن استيك اسيد، ايندول بوتيريك اسيد و ايندول استيك‌اسيد با غللظت ۵۰۰ ميلي‌گرم در ليتر و تيمارهايي شامل هورمون‌هاي ژيبرلين، ايندول استيك اسيد، ايندول بوتيريك اسيد و نفتالن استيك اسيد در غلظت ۲۵۰ ميلي‌گرم در ليتر در مقايسه با هم و با گياهان شاهد به كار گرفته شدند. وزن تر و خشك و درصد وزن خشك ساقه و ريشه، محتواي كلي رنگيزه‌هاي فتوسنتزي و مقدار ترپنوئيد‌هاي كل اندازه گيري شد. وزن تر و خشك و درصد وزن خشك ساقه نسبت به تيمارها و پيش تيمارهاي به كار رفته حساسيتي نشان نداد و تاثيرات معني‌دار نبود. تيمار نفتالن استيك اسيد بيشترين اثر مثبت را در افزايش وزن تر و خشك ريشه داشت هر چند درصد وزن خشك ريشه تحت تاثيرات معني‌دار تيماري قرار نگرفت. بيشترين افزايش معني‌دار در محتواي ترپنوئيدي در تيمار نفتالن استيك اسيد و پيش تيمار نفتالن استيك اسيد و ايندول بوتيريك اسيد مشاهده شد. تيمار ژيبرلين بيشترين اثرات مثبت را بر محتواي هر يك از كلروفيل‌هاي a و b، مجموع آنها و نيز محتواي كاروتنوئيدي داشت. از نظر تاثير بر تركيب آنتن فتوسنتزي نيز بيشترين تاثيرات مثبت بر نسبت كلروفيل كل به كاروتنوئيد در تيمارهاي ژيبرلين، نفتالن استيك اسيد، ايندول استيك اسيد و پيش تيمار ايندول استيك اسيد ملاحظه شد. همچنين تيمار ايندول استيك اسيد افزايش معني‌داري را در نسبت كلروفيل a به b نشان داد. همبستگي بين پارامترهاي رشد با يكديگر و نيز همبستگي محتواي كلروفيل‌ها با يكديگر و با كاروتنوئيدها مثبت و معن يدار بود. با اينحال همبستگي محتواي ترپنوئيدي با هيچيك از موارد ديگر معني دار نبود. از سوي ديگر و از نقطه نظر كاربردي، بر اساس اندازه‌گيري‌هاي كروماتوگرافي گازي-طيف‌سنجي جرمي، تيمار نفتالين-استيك-اسيد در افزايش شديد محتواي تركيب دارويي ارزشمند بيس-2-اتيل هگزيل فتالات نسبت به شاهد موثر بود.